معمای ۳۶ هزار نفری آمار بیمه اجباری
انتشار رسمی آمار غیررسمی نام نویسی بیمه اجباری، از اختلاف 36 هزار نفری فهرست بیمه شدگان و ثبت نام کنندگان خبر می دهد

حمیدرضا حلاجیان/ دوازدهم آبان امسال مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی خراسان رضوی در نشست کارگروه اشتغال استان که با حضور وزیر کار، رفاه و تامین اجتماعی برگزار شد، به ارائه آمار نام نویسی بیمه اجباری طی امسال پرداخت تا به نوعی آغاز ماجرای گزارش ما باشد.
طبق خبری که ایرنا از این نشست منتشر کرد، بابایی در خصوص این آمار گفته بود: بر اساس گزارش تامین اجتماعی، از ابتدای امسال تاکنون ۷۱ هزار و ۷۸۴ نفر در این استان برای پوشش بیمه ای، نام نویسی اجباری شده اند که فهرست بیمه بیش از ۳۶ هزار نفر آن ها پرداخت نشده است.
اختلاف 36 هزار نفر آن هم از مجموعه حدود 72 هزار نفری، آن قدر بزرگ است که تعجب اهل فن را برانگیزد تا برای صحت سنجی آن پیگیری های لازم را انجام دهند. البته بعد از پیگیری، موضوع به همین جا ختم نشد چرا که متوجه شدیم این آمار، غیررسمی بوده اما به طور رسمی اعلام شده است و البته نکته جالب دیگر ماجرا دلیل تفاوت آماری است که از سوی دستگاه های مرتبط بیان شد و خودش باعث سوگیری های متفاوت آن ها بود.
افزایش آمار اشتغال و کسب جواز دلیل اختلاف در آمار است
ابتدا برای پیدا کردن دلیل این اختلاف، به سراغ انجمن کارگری رفتیم که ابوی دبیر سابق انجمن کارگری کشور در خصوص اختلاف زیاد آمار بین ثبت نام شدگان بیمه اجباری و فهرست بیمه شدگان، توضیح داد: عمده کارگران در بخش صنوف و خدمات در حال فعالیت هستند اما بازرسی از آن ها برداشته شده است و سازمان به طور مستقیم روی آن ها نظارت میدانی ندارد؛ مگر این که خود کارگر اعلام کند به رغم کار در یک واحد، بیمه برای من پرداخت نمی شود، یعنی به نوعی از کارفرما شکایت کند که البته خود این موضوع کارگر را با مشکلاتی مواجه خواهد کرد که اولین آن می تواند اخراج و پایان کار باشد.
مطلب دیگر این است که در بحث مجوز برای کسب و کارها در بعضی از مشاغل یکی از شرایط ، داشتن افراد تحت پوشش بیمه است .گاهی برای دریافت مجوز، در بعضی از واحدها چند روزی برای افراد بیمه رد و پس از کسب مجوز لازم، پرداخت بیمه متوقف می شود و البته یک بحث دیگر موضوع بیمه اولی ها و افزایش اسمی آمار اشتغال است.
درباره بیکار شدگان، آماری در دست نیست
او درباره افزایش غیرواقعی آمار اشتغال نیز گفت: درباره بیمه اولی ها، آمار اشتغال می گیریم اما آن طرف قضیه را که اخراج یا اتمام قرارداد است، رها کرده ایم و هیچ آماری در این باره نداریم و اگر بخواهیم این موضوع را مدنظر قرار دهیم، آمار اشتغال خیلی متفاوت خواهد شد. حتی جابه جایی نیرو را گاهی جزو آمار اشتغال محاسبه می کنند. ابوی ضمن اشاره به این که ثبت قرارداد در سازمان ها لزوم قانونی ندارد و از این نظر ما نمی توانیم آمار دقیق بیکار شدگان را داشته باشیم، بیان کرد: ما معتقدیم همان طور که افراد دارای کد ملی و مشخصات این چنینی هستند باید در حوزه کار هم به چنین سامانه ای برسیم تا در هر لحظه مشخص شود که فرد در حال کار یا بیکار است. دبیر سابق انجمن کارگری کشور در پاسخ به این سوال که آیا سامانه رصد این مشکلات را بر طرف نکرده است؟ گفت: این سامانه واقعی است اما مطلبی که من عرض کردم را مدنظر قرار دهید. کسی نه به جایی مراجعه می کند و نه دستگاه های دولتی و خصوصی برای ثبت این آمار تعهد دارند.
اصلا درست نیست
در حالی که ابوی دبیر سابق کانون کارگری کشور یکی از دلایل اختلاف آمار زیاد ثبت نام شدگان بیمه اجباری با فهرست افرادی که برای آن ها بیمه رد شده است، افزایش آمار اشتغال می دانست اما بابایی مدیرکل کار، تعاون و رفاه اجتماعی استان، در خصوص این موضوع به «خراسان رضوی» گفت: نه، اصلا این طور نیست، ما آماری که برای اشتغال می دهیم، آماری است که در سامانه رصد توسط دستگاه اجرایی ثبت می شود که مبنای آن اشتغال ایجاد شده توسط دستگاه های اجرایی و به قولی، مجوزهای داده شده و ثبت اطلاعات با کد ملی در سامانه رصد است. وی درباره بازرسی برای صحت سنجی ثبت اطلاعات بیان کرد: سه مرحله بازرسی انجام می شود؛ اول پیامکی سپس تلفنی و در انتها بازدید میدانی که هم اکنون در مرحله پیامکی و تلفنی هستیم و ظرف یکی دو هفته آینده بازرسی میدانی هم انجام خواهد شد.
دلیلش نداشتن صرفه اقتصادی است
بابایی در خصوص اختلاف آماری که بین سامانه رصد و مرکز آمار ایران وجود دارد، توضیح داد: مرکز آمار کشور اعلام کرده که خالص اشتغال استان نسبت به تابستان گذشته 130 هزار نفر است، حال آن که هنوز دستگاه های اجرایی نتوانسته اند این میزان را در سامانه رصد ثبت کنند، به همین دلیل در سامانه رصد هنوز حدود 66 هزار نفر ثبت اشتغال شده است. مدیرکل کار، تعاون و رفاه اجتماعی استان، در خصوص اختلاف آماری ثبت نام شدگان و البته بیمه شدگان بیمه اجباری بیان کرد: ممکن است افراد برای بیمه نام نویسی انجام دهند اما فهرست بیمه را رد نکنند. نام نویسی یعنی این که افراد متقاضی اند که فهرست بیمه را رد کنند. حالا ممکن است در مشاغل آزاد، کارفرما محاسبه کرده که هزینه سنگین است و ادامه نداده و در مرحله نام نویسی مانده، اما ملاک، آن فهرستی است که بیمه پرداخت شده است.
آمار مرکز آمار را به صورت رسمی قبول نمی کنیم
بابایی تاکید کرد: اگر کسی می گوید برای افزایش آمار اشتغال این فهرست ها رد می شود، شما قبول نکنید. ما حتی آمار برآوردی مرکز آمار را به صورت رسمی قبول نمی کنیم، البته آمار درستی است چرا که کف خیابان آمارمان همین است ولی این که توسط دستگاه اجرایی بتواند رصد و ثبت و از سه فیلتر ما رد شود باعث می شود که برای ما سامانه رصد قابل قبول باشد.
تکراری بودن 36 هزار نفری!
در این میان خیرآبادی رئیس سازمان تامین اجتماعی استان، دلیل اختلاف آمار ثبت نام شدگان و افرادی را که فهرست بیمه آن ها رد شده است، وجود داده های تکراری بیان کرد و گفت: به دلیل این که پایگاه های اطلاعاتی در شعب ما متمرکز نیست، یعنی اگر کارفرما بخواهد در دو شعبه متفاوت برای یک فرد بیمه رد کند باید دو بار ثبت نام انجام دهد که باعث اختلاف 36 هزار نفری شده است وگرنه کسی که قصد رد نکردن بیمه را داشته باشد، اصلا چرا باید نام نویسی کند؟
36 هزار نفر تکرار، یک کار طبیعی است!
او در پاسخ به این سوال که آیا 36 هزار نفر تکراری بوده؟ بیان کرد: بله. این موضوع یک روال طبیعی است و البته تعدادی هم ممکن است به هر دلیلی نام نویسی شده اند اما فهرست بیمه ای برایشان رد نشده و دلیل این هم تمرکز نداشتن پایگاه های داده ماست. این یک بحث فنی برای اطلاعات ماست و بحث خبری نیست. خیرآبادی به ادعای ابوی رئیس سابق کانون کارگران کشور، مبنی بر احتمال نام نویسی افراد برای گرفتن مجوز واکنش نشان داد و گفت: اگر کسی برایش بیمه رد نشود، اصلا سابقه کار برایش محاسبه نمی شود.
آمار غیر رسمی بود
پس از اظهارات خیرآبادی، این سوال مطرح شد که اگر این آمار هیچ کارکردی ندارد، اصلا چرا اعلام شد؟ که خیرآبادی در پاسخ گفت: ما آماری را به آقای بابایی در خصوص نام نویسی بیمه های جدید داده و بعد خودمان متوجه شده ایم که تعدادی از این نام نویسی ها سابقه ندارند، آماری هم که به آقای بابایی داده شد، کاملا غیررسمی بود و من درباره مطرح شدن این آمار از سوی وی اطلاعی ندارم.
در حالی که بابایی مدیرکل کار، تعاون و رفاه اجتماعی برای اختلاف بزرگ 36 هزار نفری به این گزاره بسنده کرد که ممکن است کارفرما به دلیل نداشتن صرفه اقتصادی از رد کردن فهرست بیمه امتناع کرده باشد، رئیس سازمان تامین اجتماعی استان دلیل90 درصد این اختلاف 36 هزار نفری را تکراری بودن افراد در فهرست می داند. در همین خصوص از خیرآبادی تفکیک آماری این افراد خواسته شد و او اظهار کرد: ما دلیل ارائه نشدن فهرست کارفرما را نمی دانیم و به دنبال این هم نبوده ایم که ببینیم چرا کارفرما نام نویسی کرده و بیمه را رد نکرده است.