
با وجود اشباع مراکز اقامتی در مشهد، مجوز مراکز اقامتی همچنان صادر می شود
تعداد بازدید : 36
مشهد پر از هتل ،هتل ها پر ازخالی

«صنعت هتل داری در مشهد ورشکسته است»؛ این جمله ای است که بارها در بسیاری از اظهارات رسمی و غیر رسمی مرتبط با صنعت هتلداری از زبان برخی فعالان این حوزه شنیده شده است و استناد این افراد هم به خالی ماندن بخشی از ظرفیت هتل ها حتی در ایام پیک حضور مسافران است. برخی دلیل این موضوع را ماندگاری اندک زائران در مشهد می دانند چه این که اکنون طبق آخرین آمار اعلامی در سایت اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی، میزان اشغال هتل ها در پاییز امسال با استناد به اطلاعات ثبت شده توسط هتل ها، 47 درصد است که این آمار، رقم قابل قبولی نیست. اگرچه بنا بر اظهارات جانشین معاونت گردشگری در این اداره کل، میزان اشغال هتل ها در بازه زمانی یاد شده نسبت به سال قبل 2 درصد افزایش یافته است ولی کارشناسان به استناد استانداردهای جهانی، رقم اشغال تخت های هتل ها را کمتراز 50 درصد در طول سال، فاقد وجاهت سرمایه گذاری می داند. با این حال و با وجود این اظهارنظرها و آمارها در سال جدید، با درخواست مجوز 53 مرکز اقامتی موافقت شده که این مراکز شامل 33 هتل، 4 هتل آپارتمان و 16 مهمان پذیر است. علاوه بر این، در سال های اخیر 177 هتل با سرمایه گذاری بیش از دو هزار میلیارد تومان در خراسان رضوی ساخته شده است.
روند صدور مجوز و ساخت هتل های جدید در مشهد به گونه ای بوده که انتقاد بسیاری از مسئولان بخش خصوصی و کارشناسان صنعت هتل داری را در پی داشته است. مهدی آجیلیان عباسی نایب رئیس اتحادیه هتل آپارتمان داران و مهمان پذیران مشهد، در این باره می گوید: روند 30 ساله ساخت هتل آپارتمان در مشهد، سیر صعودی ساخت این مراکز اقامتی را نشان می داد که این نشانه خوبی بود مبنی بر این که روند ورود زائران و گردشگران به مشهد شتاب گرفته اما در دو سال اخیر این روند کاهش یافته و روند نزولی داشته است. این کاهش نشان می دهد سرمایه گذاران کمتری در مشهد وجود دارند که راغب به سرمایه گذاری در صنعت گردشگری هستند. آجیلیان ادامه داد: اکنون 315 هتل آپارتمان و 400 مهمان پذیر در شهر داریم که مجموع ظرفیت آن ها به 60 هزار تخت در طول سال می رسد. وجود این همه مراکز اقامتی با احتساب مراکز اقامتی غیرمجاز، باعث شده بسیاری از همکاران ما تمایل به فروش هتل آپارتمان های خویش داشته باشند. هم اکنون 80 درصد مالکان هتل آپارتمان ها در مشهد، فروشنده هستند که به دلیل تمایل زیاد به فروش، خرید و فروش هتل آپارتمان ها زیر نرخ کارشناسی انجام می شود.
سرمایه گذاران پشیمان شده اند
درست است که از سرعت ساخت مراکز اقامتی در کل کاسته شده ولی با وجود ماندگاری اندک زائر در مشهد، ساخت مراکز اقامتی جدید در این شهر وضعیت آماری اشغال هتل ها را بدتر کرده است. محمد قانعی رئیس اتحادیه هتل داران استان خراسان رضوی در این باره می گوید: کاهش تعداد زائران و مسافران ورودی به مشهد یا کم شدن ماندگاری آن ها، صنعت هتل داری را دچار ضرر و زیان می کند. در طول یکی، دو سال اخیر و به دنبال قطع روابط دیپلماتیک با عربستان سعودی، میزان ورود زائران عرب زبان به مشهد کاهش یافته است و ما درصد زیادی از زائران و گردشگران خارجی خود را از دست داده ایم.بااین وصف، دیگر ساخت هتل در مشهد توجیه پذیر نیست .
دنبال این هستیم که تعداد صدور مجوزها را کاهش دهیم
در پاسخ به این اظهارات، جانشین معاونت گردشگری سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان می گوید: هتل های اعلام شده ای که اکنون در حال ساخت یا گرفتن مجوز هستند، از قبل روند اداری و درخواست خود را ارائه داده بودند و موردی نبوده که جدیدا برای آن متقاضی وجود داشته باشد یا مجوز به آن ها داده شود. یوسف بیدخوری با اعلام این مطلب به خراسان رضوی ادامه می دهد: در سازمان میراث فرهنگی، به دنبال این هستیم که تعداد صدور مجوزها را کاهش دهیم و به سمت دیگر زمینه های جایگرین که در قدیم کمتر به آن پرداخته شده و زمینه اجرای آن مهیاست، برویم.
محمد قانعی رئیس اتحادیه هتل داران نیز بر ضرورت نیاز سنجی قبل از صدور مجوزها تاکید می کند و می گوید: اکنون 220 هتل فعال در مشهد در حال خدمات دهی است و طبق اظهارات مسئولان میراث فرهنگی، حدود 200 هتل در حال ساخت نیز داریم که ممکن است حتی برخی از آن ها به بهره برداری رسیده باشند ولی پروانه آن ها به مرحله آخر نرسیده است و به ما مراجعه نکرده اند. این تعداد هتل، ظرفیت 40 هزار تخت را در طول سال دارند که در شرایط اضطراری نیز به 60 هزار تخت می رسند. در سال های اخیر به دلیل کاهش تعداد زائر ورودی به مشهد، میزان اشغال تخت ها کاهش یافته و به 40 درصد رسیده است. وی ادامه می دهد: بهتر است قبل از ساخت هتل، یک نیازسنجی واقعی انجام و به سرمایه گذار تفهیم شود که چه تعداد هتل در حال ساخت است و وضعیت زائر در مشهد به چه سمتی می رود تا سرمایه گذاران به مشکل برنخورند.
سازمان میراث فرهنگی فقط تصدیگری کرده است
بی توجهی به وضعیت گردشگری مشهد و نبود برنامه و نقشه راه مشخص برای جذب مرحله به مرحله زائر، یکی دیگر از ضعف هایی است که صنعت گردشگری مشهد و حتی کشور را دچار بحران کرده است. آجیلیان نایب رئیس اتحادیه هتل آپارتمان داران و مهمان پذیران مشهد در این باره می گوید: مشکل اصلی در صنعت گردشگری نبود سیاستگذاری و برنامه ریزی کلان در کشور است. در برنامه ششم هم به این مطلب اشاره شده که تدوین سیاست های کلان گردشگری باید در دستور کار قرار گیرد. کاملا مشخص است سازمان میراث فرهنگی و گردشگری بدون برنامه و سیاستگذاری دراین زمینه اقدام می کند و هیچ برنامه و طرح توجیهی در این زمینه تدوین نکرده است و صرفا بنا به درخواست سرمایه گذار برای صدور مجوز اقدام می کند. این هم به دلیل این است که سازمان میراث فرهنگی هیچ گاه نخواسته در مقام حاکمیتی خود قرار گیرد و صرفا برخی تصدیگری های روزمره داشته است.
طرح جامع گردشگری مشهد تدوین و تصویب شود
وجود خیل عظیمی از مسلمانان و شیعیان در پیرامون کشور، ظرفیت گسترده ای را برای جذب زائر در مشهد ایجاد کرده است که می توان با داشتن برنامه درازمدت از این ظرفیت برای جذب گردشگر مذهبی استفاده کرد. جالب است توجه به تعداد زیاد مسلمانان، همواره در سخنرانی های مسئولان میراث فرهنگی پررنگ بوده است ولی برنامه جامع واقعی برای استفاده از این ظرفیت نداشته اند .قانعی رئیس اتحادیه هتل داران هم در تصدیق این نکته می گوید: مسئولان میراث فرهنگی، قانون را موجد صدور پروانه های متعدد برای ساخت هتل در مشهد اعلام می کنند. آن ها می گویند ما قانونی نداریم که به طور حقوقی بخواهیم مانع سرمایه گذاری در حوزه هتل داری و ساخت مراکز اقامتی شویم. با این حال ما این مطلب را قبول نداریم و درخواست ما این است که طرح جامع گردشگری مشهد تدوین و تصویب شود. باید این طرح کامل شود و نقشه راهنمای همه کسانی که در صنعت گردشگری فعال هستند، قرار داده شود ولی متاسفانه این کار انجام نشده است.
کمبود مراکز اقامتی ارزان قیمت
با توجه به آمار و مشاهدات میدانی، ساخت هتل ها و هتل آپارتمان ها در مشهد به حد اشباع رسیده و روند سرمایه گذاری ها و صدور مجوز مراکز اقامتی جدید، کاری خلاف منطق است اما با این حال، شرایط مشهد به گونه ای است که به دلیل وجود مضجع شریف امام رضا (ع)، زائران زیادی از همه قشر و سطح درآمدی، وارد مشهد می شوند و میزان هزینه اقامت در اغلب هتل ها و هتل آپارتمان های موجود برای این خیل زائر، مناسب نیست و به همین دلیل زائران اغلب ترجیح می دهند در کمپ ها، اقامت کنند. به نظر می رسد اتحادیه های هتل داران و هتل آپارتمان داران در زمینه ساخت هتل ها و مهمان پذیرهای ارزان قیمت، آن چنان که شایسته است، اقدامی نکرده اند که این همه زائر در کمپ ها اقامت می کنند. آجیلیان اما این نکته را قبول نمی کند و در این باره می گوید: من این نکته را قبول ندارم که هتل آپارتمان های ما لوکس و خارج از دسترس قشر متوسط است. بیشتر هتل آپارتمان های موجود در مشهد برای اقشار متوسط در نظر گرفته شده است و عمدتا این هتل آپارتمان ها جزو مراکز اقامتی ارزان قیمت هستند. هم اکنون به طور میانگین هر تخت را به صورت فول برد به ارزش 30 هزار تومان به زائران می دهیم. این کار حتی به ضرر ما تمام می شود ولی برای جذب مشتری باید این کار را انجام دهیم. در همین باره قانعی نیز می گوید: هتل های سه ستاره در مشهد به صورت فول برد (همراه با سه وعده غذایی) هر تختی را 45 هزار تومان می دهند. همین اتاق به صورت دو نفره در نرخ مصوب 300 هزار تومان است. در مشهد 15 هتل 5 ستاره، 24 هتل 4 ستاره و بقیه جزو هتل های 3 ستاره محسوب می شوند که جزو هتل های متوسط به پایین هستند. در اصل تقریبا 5 تا 7 درصد ظرفیت تخت های هتل های مشهد جزو خدمات مسافری لوکس محسوب می شوند. خدمات هتل داری استانداردهای بین المللی دارد و ما مجبوریم این استانداردها را رعایت کنیم. نمی توانیم هتلی احداث کنیم که دارای این استانداردها نباشد چون در این صورت یک سری استانداردها را رعایت نکرده ایم، همچنین نمی توانیم یک سری از امکانات هتل ها را حذف کنیم تا هتل برای سرمایه گذار ارزان تر در آید .
صحبت های این دو مسئول درباره هتل های ارزان قیمت صحیح است ولی باید در نظر داشته باشیم این مقدار کرایه ای که در سطور بالا ذکر شد، بنا به اجبار و در زمان کمبود زائر در فصل های غیر پیک زائر است و به این صورت نیست که مراکز اقامتی با این قیمت ها به زائران خدمات رسانی کنند. تعرفه نرخ اتحادیه آنان چند برابر این نرخ های رایج است و به عبارتی اگر با این نرخ ها از زائران پذیرایی می کنند، از سر اجبار است نه با هدف در نظر گرفتن تسهیلات برای برخی زائران کم درآمد که تعداد آن ها هم کم نیست. به نظر می رسد برای ماندگاری زائر و خدمات بهتر به زائران امام رضا (ع) که به نوعی هویت شهر مشهد نیز به همین وابسته است، چاره ای نداریم جز این که مطابق سلیقه زائر، به سمت ساخت هتل ها و مهمان پذیرهای ارزان قیمت برویم. کاری که آستان قدس در سطح وسیع در منطقه طرق در حال انجام آن است.