نوید زنده‌روحیان

یکی از موضوعاتی که در روزهای منتهی به عیــد نوروز، بیشتر خانواده‌ها را درگیر می‌کند، خانه تکانی منزل است؛ معمولا در روزهای آخرسال، تمام اعضای خانواده دست به دست هم می‌دهند تا وقت تحویلِ سال نو، همه جای خانه، تمیز و مرتب باشد. همین رسم کهن، به گرم شدنِ بازار شرکت‌های ارائه خدمات نظافتی در آخر سال منجــر می‌شود. قشری شریف که هم شغل پرزحمتی دارند و هم به واسطه حضور در حریــم خصوصی شهروندان، کارشان با حساسیت‌ها و اما و اگرهایی روبه‌روست. به همیــن دلیل، هم افراد شاغل در این صنف معمولا با چالش‌ها و دغدغه‌هایی دست و پنجه نرم می‌کنند و هم شهروندانی که از این خدمات بهره می‌برند، گلایه‌های به‌جایی دارنــد. امروز به بهانه ایام آخرسال، به سراغ بررسی مسائل مربوط به این صنفِ پرمُراجع رفتیم تا هم حرف مردم را در برخورد با این خدمات بشنویــم، هم توضیحات و توصیه‌های رئیس اتحادیه مربوط را. با ما همراه باشید.

مردم از قیمت‌ حق‌الزحمه‌ها و کم‌کاری کارگران، گلایه دارند

به رغم این که بسیاری از افراد شاغل در این صنف، کارگران زحمت کشی هستند اما معمولا چند نکته، دریافت‌کنندگان خدمات نظافتی را آزار می‌دهد. خانم کاظمی در گفت‌وگو با ما اظهار می کند: «مهم‌ترین نکته‌ در این زمینه، بحث اعتــماد است. خانواده‌ها معمولا به نظافتچی‌هایی که از سوی شرکت‌های خدمات نظافتی، به منازل و دفاتر کار اعزام می‌شوند، سخت اعتماد می‌کنند. به‌شخصه سخت می‌توانم به کسی که نمی‌شناسم و تا به حال او را ندیدم، به صِرف یک آگهی و تراکت، اعتماد کنم؛ به همین دلیل ترجیح می‌دهم از افرادی که از سال‌های گذشته و از طریق دوست و آشنا می‌شناسم، کمک بگیرم. نکته دیگر، بحث دستمزد و حق‌الزحمه است. انگار این صنف، هیچ رقم مصوبی برای دستمزد ندارند. نمی دانم چه کسی قیمتِ یک روز کار را برای شاغلان در شرکت های خدماتی تعیین می‌کند، البته اگر اصلا کسی این کار را انجام بدهد و نظارتی وجود داشته باشد.  چون وقتی به این شرکت‌ها زنگ می زنم و قیمت می پرسم، هرکدام یک قیمت می‌دهند. ضمن این که معلوم نیست از رقم دستمزد که مثلا 50 تا 100 هزار تومان است، چقدر واقعا به جیب کارگر می رود و چقدر صرف کمیسیون شرکت و هزینه کرایه می‌شود.» آقای روحانی، یکی دیگر از افرادی است که گلایه‌هایی از کارگران شرکت‌های خدمات نظافتی دارد: «متاسفانه خیلی وقت‌ها، من و همسرم از نحوه و چگونگی کار این بزرگواران راضی نیستیم. معمولا وقتی کار می‌کنند، خودم مجبورم پشت سرشان راه بروم و ایرادها و کم و کاستی کار را برطرف کنم. ضمن این که نزدیک عید، سرِ این کارگران حسابی شلوغ است و گاهی در یک روز، به سه نفر قولِ سرزدن و کار می دهند، در حالی که طبیعتا ظرف دو سه ساعت، خانه تکانی یک خانه تمام نمی‌شود. منتها وسط کار ول می‌کنند و می‌روند و مجبوریم خودمان بقیه کار را انجام بدهیم. وقتی هم با کم کاری و بی‌تعهدی شان روبه‌رو می شویم و با شرکت فرستنده تماس می‌گیریم، می گویند یک مقدار بیشتر از مبلغ توافق شده به فرد پرداخت کنید تا کار بهتر انجام شود. به حق الزحمه و انعام و ناهار، این را هم اضافه کنید که نیروهای این شرکت‌ها، بدون وسیله سرکار می آیند و تهیه وسایلی مثل دستکش و کلاه و ماسک و مواد شوینده به عهده خودمان است؛ یک بار یکی از این نیروهای خدماتی به من ‌گفت که پوست دست های من حساس است و باید فقط یک نوع خاص از دستکش و مایع ظرف شویی بخرید تا بتوانم کار کنم و مثلا اگر 70هزار تومان حق الزحمه این فرد بود، حداقل همین مقدار هم برای وسایل مورد نیازش پرداخت کردیم و این نظافت، برایمان حدود 140 هزار تومان آب خورد.»

در شرکت‌های خدمات نظافتی چه می‌گذرد؟

در ادامه، با چند شرکت ارائه خدمات نظافتی در شهر تماس می گیرم. اولین شرکت اعلام می کند کارگرانش برای 8 ساعت کار که عملا 7 ساعت کار مفید است، 70 هزار تومان دریافت می‌کنند و فراهم کردن مواد شوینده و وسایل نیز به عهده کارفرماست. در شرکت بعدی می گویند خدمه شان برای 7 ساعت کار، مبلغ 50هزار تومان دریافت می کنند و با بعد مسافت هم مشکلی ندارند و تاکید می کنند که این قیمت، پایین ترین نرخی است که می توانید در شهر، برای خدمات نظافت ساختمان و منزل و دفترکار پیدا کنید. فرد پاسخ گو در شرکت بعدی که آگهی پرزرق و برقی هم دارد و خود را یکی از بزرگ ترین شرکت های خدمات نظافتی معرفی می کند، می‌گوید: هزینه کارگر روزمزد برای نظافت منزل در داخل شهر، تا تاریخ 25 اسفند، 60هزارتومان است و پس از آن، به ازای هر روز که به آخرسال نزدیک می شویم، 10هزار تومان به مبلغ روز قبل افزوده می‌شود. به این ترتیب در روز 29اسفند، حق الزحمه همان کارگر به 100هزار تومان می رسد. در گفت وگو با شرکت بعدی، با اتفاقی عجیب روبه رو می شویم. فرد پاسخ دهنده بعد از پرس و جو درباره محله و متراژ خانه، می گوید: برای شما گزینه‌ بهتری داریم؛ نظافت کامل منزل با دستگاه‌های مکانیزه و مواد شوینده‌ خاص که هزینه‌ اش به صورت متراژی محاسبه و دریافت می شود و باید برای هر متر مربع، مبلغی تا سه هزار تومان بپردازید و مثلا نظافت یک خانه 200متری، بین 400 تا 500 هزار تومان آب می خورد. تا همین‌جا، معلوم می شود حداقل در زمینه نبود یک قیمت مصوب برای بهره مندی از خدمات نظافت، حق با مردم است.

 ورود به منازل، بدون کارت ورودی و با قیمت‌های فضایی، غیرقانونی است 

«عبدا... افشاری» رئیس اتحادیه‌ تزیینات داخلی ساختمان مشهد که نظارت بر شرکت‌های خدمات نظافتی را هم به عهده دارد، توضیحات و توصیه‌های مهمی دارد: «هم اکنون، حدود 50 واحد صنفی با مجوز و پروانه کسب در شهر، خدمات نظافتی برای منازل ارائه می دهند. این شرکت ها تحت نظارت اتحادیه، تعزیرات حکومتی و اداره اماکن عمومی نیروی انتظامی فعالیت می کنند و تاییدیه‌های لازم برای کار در منازل را دارند. خدمه این شرکت ها برای ارائه خدمات، به دلیل حساسیت‌های بالا باید حتما با ارائه کارت مخصوص به منازل وارد شوند و کارت را در بدو ورود ارائه دهند؛ در غیر این صورت، مردم نباید به افراد بدون کارت اعتماد کنند. نرخ حق الزحمه در این اتحادیه و برای این عنوان شغلی، متاسفانه مشخص و شفاف نیست و شرکت‌ها با توجه به شرایط کاری خود مانند سنوات کارگران، بیمه، هزینه‌ها و کیفیت خدمات ارائه شده و استفاده از دستگاه‌های مختلف برای نظافت، نرخ خود را به ما اعلام می کنند و موظف هستند نرخ ها را به شکل علنی، در دید عموم قرار دهند. اما تعیین نرخ براساس روز و تاریخ، به هیچ وجه مورد تایید ما نیست و در صورت اطلاع با آن برخورد می‌کنیم.»

فقط درباره عملکرد شرکت‌های مجوزدار پاسخ گو هستیم

افشاری، به نکات و توصیه‌های مهمی اشاره می کند: «مهم است مردم و شهروندان، برای رعایت امنیت خود و خانواده شان و بهره مند شدن از خدمات باکیفیت، حتما از خدمات شرکت‌ها و مراکز دارای مجوز و پروانه، با عنوان خدمات نظافتی و شیشه پاک کنی استفاده کنند و به آگهی شرکت های خلق‌الساعه اعتماد نکنند. اگر حتی در این شرایط هم از خدمات‌ به هر دلیل راضی نبودند و مشکلی برایشان پیش آمد و آن مرکز پاسخ گو نبود، به ما مراجعه و شکایت خود را ثبت کنند که حتما به سرعت با افراد و مراکز متخلف برخورد خواهیم کرد. منتها ما فقط درباره چگونگی خدمات شرکت‌های دارای مجوز پاسخ گو هستیم. مهم است بدانید شرکت‌های مجوزدار، از آن جا که صدمات ناشی از انجام خدمات نظافتی بسیار زیاد است و به دلیل نوع خطرات موجود در کار مثل فعالیت در ارتفاع، تماس با مواد شیمیایی در محیط‌های بسته، کارغیراصولی و... می تواند برای فرد آسیب‌زا باشد، ملزم هستند نیروهایشان را تحت بیمه حوادث درآورند و درصد مصوبی به عنوان کمیسیون، از هزینه حق الزحمه خدمه شان دریافت کنند.»