رضایی

در ماه های اخیر و با توجه به رشد سرسام آور قیمت مسکن در کشور و به تبع آن دراستان خراسان رضوی تعداد زیادی از مردم برای خانه دار شدن به دلیل نبود توانایی مالی  برای خرید خانه های سند دار به سراغ خرید خانه های قولنامه ای می روند.این در حالی است که نهادهای مسئول و ناظر بر ساخت و سازها همواره هشدارهایی را مبنی بر خرید وفروش این نوع املاک می دهند.برای بررسی موضوع خرید و فروش این نوع از واحدهای آپارتمانی به چند دفتر معاملات املاک سر می زنیم . اولین دفتر معاملات املاکی که به آن سر می زنیم در منطقه سرافرازان قرار دارد . به متصدی این دفتر می گوییم که قصد خرید  یک واحد آپارتمان در حد 250میلیون تومان  داریم . این متصدی دفتر مشاور املاک در پاسخ می گوید: « در حال حاضر با این پول فقط خانه های قولنامه ای در این محدوده پیدا می کنی و اگر خانه سند دار می خواهی، باید 100 میلیون تومان روی پولت بگذاری. »

وقتی درباره خانه های قولنامه ای و نظر شهرداری درباره این خانه ها سوال می کنیم، می گوید: این خانه ها هیچ فرقی با خانه های سند دار نمی کند. مالک یک یا چند طبقه خلاف ساخته است. از این خانه ها همه جای مشهد وجود دارد و تاکنون هیچ کدام شان تخریب نشده است. »

یکی از مشاوران املاک در خیابان "مشکینی"، می گوید:« این خانه ها به محض این که ساخته شود و فرد مستقر شود، دیگر شهرداری کاری به آن ها ندارد. شما فقط باید حواستان باشد واحدهایی را که داخل پیلوت یا طبقه چهارم ساخته شده  است، نخرید.  چون اگر شاکی خصوصی داشته باشید شهرداری تخریب می کند. »

مقصد بعدی ما در خیابان شهید "مطهری" است . یکی از مشاوران املاک در این خیابان می گوید :« اگر می خواهی خانه قولنامه ای بخرید، باید حواستان باشد که قولنامه خرید از فروشنده اول تا آخرین فروشنده ای که خانه را به شما می فروشد، داشته باشید. چون بعضی از فروشنده ها یک ملک را به چند نفر می فروشند. ولی اگر شما یک خانه قولنامه وکالتی بخرید، هیچ مشکلی پیش نمی آید. »

طی چند روز به چندین نقطه دیگر شهر مراجعه می کنیم و هر مشاور املاکی که واحد قولنامه ای برای فروش نداشت، خریدن واحد قولنامه ای را بی تدبیری محض می دانست و هر کسی واحد قولنامه ای برای فروش داشت، ما را به خریدن این خانه ها تشویق می کرد .در پی تهیه این گزارش با یکی از شهروندانی که مدتی قبل یک واحد آپارتمان قولنامه ای خریداری کرده بود، همکلام می شویم. این شهروند که خود را صادق دهقان معرفی می کند به خبرنگار ما می گوید: شما سری به محله نهضت و یوسفیه در قاسم آباد بزنید . متوجه منظورم می شوید . من خودم خانه ای را چند سال قبل به صورت قولنامه ای خریدم  و بعد از چند سال متوجه شدم، واحد آپارتمانی که خریده ام، مشکل دار است و از ترس این که واحد مسکونی ام را شهرداری تخریب کند، مجبور شدم به قیمت پایین این واحد را بفروشم .وی خاطر نشان می کند: یکی از اقوام مان هم یک واحد آپارتمانی خریده بود که بعد از مدتی معلوم شد، پیمانکار ساختمان روی سند زمین وام گرفته و بانک به دلیل پرداخت نشدن اقساط بانکی قصد داشت خانه را مصادره کند.وی ادامه می دهد:  یکی ازدوستان دیگرم نیز همین بلا به سرش آمده است.  یک واحد را خریده بود که زمینش قولنامه ای بود و می گفت مشکلات دیگری هم داشته و شهرداری واحدی را که خریده بود، تخریب کرد و تمام سرمایه اش از بین رفت.  نمی دانم این چه کاری است که شهرداری ها اجازه می دهند خانه های قولنامه ای ساخته شوند و بعد ساختمان ها را پلمب می کنند. بعد از یک مدت هم ساختمان ساخته می شود و  پلمب ساختمان باز می شود  و بعد هم متخلفان بدون هیچ دردسری خانه ها را می فروشند .

ساختمان های قولنامه ای در زمین های بدون سند 

بعد از شنیدن صحبت های خریداران واحدهای قولنامه ای و چند تن از مشاوران املاک و بازدید میدانی از آپارتمان های ساخته شده در محدوده خیابان نهضت و یوسفیه مشهد با حسنعلی رجب زاده، شهردارمنطقه 10 که محله های یوسفیه و نهضت در این منطقه واقع شده اند تماس می گیریم .رجب زاده در این باره می گوید: مبنای عملکرد همه ادارات سند زمین است و ما فقط می توانیم به زمین های سند دار مجوز ساخت بدهیم  . نمی توانیم به زمین قولنامه ای پروانه ساختمان بدهیم .  ولی متاسفانه با وجود این افرادی هستند که به صورت شبانه و خلاف ساخت و سازهایی را انجام می دهند که ما نیز گزارش این تخلفات را به کمیسیون ماده 100 می فرستیم و طبق قانون و بر طبق شرایط رای قلع یا جریمه را صادر می کند و شهرداری این رای را اجرا می کند . وی می افزاید:  حتی اگر رای به جریمه داده شود و ما مفاصاحساب فرد را صادر کنیم،موضوع دیگری به وجود می آید و آن این است که یک ساختمان غیر استاندارد در زمین بدون سند ساخته می شود که از این دست زمین ها در خیابان های نهضت، یوسفیه و بخشی از خیابان های امام هادی(ع) مشهد وجود دارد که در سنوات گذشته ساخته شده و امروز به معضلی بزرگ برای مردم تبدیل شده است .شهردار منطقه 10 مشهد  تصریح می کند: بعضی افراد زمین قولنامه ای می خرند و ساخت و ساز خلاف انجام می دهند و از مسئولان گلایه می کنند که چرا خدمات به آن ها داده نمی شود . از طرفی در فضای امروز اطلاعات زیادی دارند که نباید زمین بدون سند بخرند، ولی متاسفانه  هنوز خرید و ساخت این واحدها ادامه دارد .حسنعلی رجب زاده  درباره چگونگی استعلام مردم  از شهرداری درباره ساختمان های قولنامه ای که توسط شهروندان خریداری شده است، می گوید: فردی که می خواهد واحدی را بخرد، باید  از شهرداری بابت وضعیت آن استعلام بگیرد.

سود سرشار متخلفان

در ادامه بررسی ها، برای پیگیری موضوع خانه های قولنامه ای به همراه یکی از افرادی که یک واحد اپارتمان را به صورت قولنامه ای خریداری کرده بود، به یکی از شهرداری های مشهد سر می زنیم و سوالاتی را به عنوان مشتری درباره خانه های قولنامه ای مطرح می کنیم . کارشناس  شهرداری می گوید: همکاران ما ساختمان هایی را که به صورت غیرمجاز در شهر ساخته می شوند، بعد از شناسایی پلمب می کنند . اما افراد سودجو به اشکال مختلف کار ساخت و ساز را ادامه می دهند . حتی در بعضی از موارد بلوکه های بزرگی را که جلوی این ساختمان ها می گذاریم، شبانه با جرثقیل  جابه جا می کنند و بلافاصله واحدهای ساخته شده را می فروشند .این کارشناس درباره برخورد نکردن سریع با متخلفانی که این ساختمان ها را می سازند، می گوید: ما اگر بخواهیم با تمام این ساخت و سازهای غیر مجاز برخورد کنیم، باید به اندازه تمام شهر نیرو داشته باشیم . حتی بعضی از افراد که زمین شان سند دار است، به منظور کسب سود بیشتر با انجام برخی تخلفات از قبیل ساخت و ساز بیشتر از حد مجاز واحد یا ساخت واحدهایی در پیلوت و اشغال فضای پارکینگ دست به تخلفاتی می زنند که ما بنا به همین دلایل پروانه پایان کار به این افراد نمی دهیم و این حجم از ساختمان های غیر مجاز به خانه های قولنامه ای اضافه می شود .

شرایط تبدیل املاک قولنامه ای به سند دار

 محمد حسن بهادر مدیرکل ثبت اسناد و املاک خراسان رضوی نیز در گفت و گو با خراسان رضوی می گوید:با توجه به جایگاه اموال غیر منقول در بین مردم و همچنین افزایش روز به روز قیمت مستغلات و گرایش روز افزون مردم  به این سمت، ثبت املاک اهمیت بیشتری پیدا می کند و ثبت، این امکان را برای صاحبان اراضی فراهم می آورد تا با ثبت املاک خود مالکیت خودشان را تثبیت کنند. با این حال مواردی مشاهده می شود که مردم بدون ثبت املاک خود و خرید و فروش این املاک به صورت عادی، به این کشمکش دامن بزنند و در بعضی از موارد افراد سودجو نیز با انجام معاملات معارض، حقوق مردم را پایمال می کنند .

وی می افزاید:قانون گذار برای حل این مشکل و در جهت سامان دادن به اراضی قولنامه ای اقدام به تعیین تکلیف ثبتی اراضی و ساختمان های بدون سند رسمی کرد تا متقاضیان دریافت سند رسمی بتوانند با توسل به این قانون به دریافت سند اقدام کنند که قانون فوق الذکر برای دریافت سند مالکیت شرایطی را نظیر، فوت مالک رسمی یا یکی از ورثه، دسترسی نداشتن به مالکان مشاعی، دسترسی نداشتن به مالکان رسمی یا مفقود الاثر بودن او و دسترسی نداشتن به یک نفر از ورثه، برای گرفتن سند معین کرد ه است.