printlogo


سفر به روستایی که فردوسی در اشعارش به آن اشاره کرده است
گرو؛ روستایی از جنس قصه های شاهنامه

سفر در پاییز رنگارنگ، حال و هوای دیگری دارد. چهره پاییزی طبیعت در کنار خلوتی و سکوت بی‌مثال آن بهانه خوبی برای ماجراجویان علاقه‌مند به سفر، دوستداران طبیعت‌گردی و عکاسان است.
اگر قصد دارید آلبوم عکس‌هایتان را از شکوه رنگ‌ها پر کنید، حتما این آخر هفته فرمان خودرویتان را سمت طبیعتی زیبا، از جنس پادشاه فصل ها بچرخانید. اما اگر از مقصد می‌پرسید، پیشنهاد «راه بلد» روستای «گرو» است. مقصدی زیبا و پر داستان.
گرو کجاست؟
گرو روستایی در دهستان کبودگنبد بخش مرکزی شهرستان کلات است. برای آن‌هایی که پیشتر تجربه سفر به کلات داشته اند، تونل ورودی شهر آشناست. روبه روی این تونل و از حاشیه خیابان اصلی کلات جاده ای جدا شده و روبه سر بالایی امتداد پیدا می‌کند و به منطقه فراخ و گسترده ای می رسد که از سوی کلاتی‌ها «تخته گرو» خوانده می شود. این جاده به طول 6یا 7کیلومتری امتداد می یابد و از لحاظ زمانی در کمتر از 15 دقیقه با ماشین پیموده می شود.
این تنها مسیر ماشین رو و آسفالته گرو است بقیه راه‌هایی که از این روستا آغاز و غالبا هم به مناطق ییلاقی و محل کوچ دامداران ختم  می شود؛ غیر ماشین‌رو بوده  و بیشتر با پای پیاده و چهار پایان اهلی طی می‌شوند.
روستای گرو در نقطه ای مرتفع قرار گرفته و در احاطه دره های دهچه و کلات است و همین باعث شده تا آب وهوای آن در زمستان‌ها سردتر و تابستان‌ها خنک و ملایم باشد.
از اسم یک پهلوان تا نام یک منطقه
روستای گرو که در فاصله کوتاهی از شهر کلات نادر قرار دارد، به دفعات در شاهنامه ذکر شده است.
گیرو اسم پهلوانی بوده که در بزم بهرام گور از آن یاد شده است و بنابر قولی دیگر گرو شکل تغییر یافته کلمه ویرو، از نجبای دوران اشکانی و برادر ویس معروف در منظومه ویس و رامین است.
واژه گرو درشاهنامه فردوسی به اشکال (گروگرد،گروی،گیرو) به کار رفته است. در واقع فردوسی در جریان لشکرکشی توس به توران و عبور از منطقه کلات، از محلی به نام گروگرد (گرو+گرد) یاد می‌کند. پسوند گرد در لغت به معنای قلعه است که به مرور زمان حذف شده است.
هر چند تعیین محل دقیق گروگرد مشخص نیست اما به احتمال قریب به یقین می‌بایستی حدفاصل روستای چرم و قلعه فرود یا نقطه‌ای که در محل به نام«حولی ها» خوانده می شود، قرار گرفته باشد، چرا که توس ضمن تسخیر چرم در حین حرکت برای نبرد با فرود در بین راه به تژاو قلعه بان گروگرد که از یاران فرود بوده است، بر می خورد:
سپهبد چو لشکر براو گرد شد
از آتش  به راه گروگرد شد
گروگرد بودی نشستگاه تژاو
سواری که بودیش با شیر تاو
درروایت «فرود سیاوش » فردوسی شرح مفصل نبردها را باستایش از شجاعت فرود و یارانش و سرزنش توس پهلوان نامدار و همشهری خود که عامل اصلی خونریزی بود، ذکر کرده است.
در جای دیگری از گروگرد یاد شده که هنگام جمع آوری ساز و برگ جنگی و لشکرآرایی طرفین است .   
پرستار و زمادیان گله
به دشت گروگردکرده یله           
اما چیزی که با واقعیت سازگارتر به نظر می آید برگرفته شدن نام گرو امروزی ازهمان گروگردی است که طبق شاهنامه در همان حوالی واقع شده است. گویا ساکنان اولیه گرو با خرابی و غیرمسکونی شدن گروگرد به این نقطه کوچ کرده و برای جلوگیری از فراموشی دیار آبا و اجدادی خود، نام آن را بر این محل جدید نهاده اند. دقت و تامل در زبان و لهجه مردمان این روستا شاهدی دیگر بر این مدعاست، با وجود کثرت لغات و اصطلاحات ترکی ، عربی و کردی در این زبان اما قالب و شکل کلی زبان یعنی به کارگیری نوع فعل، ضمایر فاعلی و مفعول در جمله بندی  کاملا فارسی است.
مرکز تولید بالنگو
علاوه بر کشاورزی، در این روستا، ظرفیت های گردشگری و گیاهان دارویی نیز منبع درآمدی برای مردمانش است. در کنار آن به صورت معدود ، دامداری نیز وجود دارد.
به گفته اهالی، مهم ترین گیاه دارویی که در روستای گرو کشت می‌شود، بالنگو یا به اصطلاح محلی تخم شربتی است. بالنگو با توجه به دارا بودن ویژگی‌های دارویی و صنعتی و نقش آن در کشاورزی، گیاهی چند منظوره به شمار می‌رود؛ همچنین ایران یکی از مراکز اصلی تنوع ژنتیکی بالنگو بوده است و کشت آن قدمت زیادی دارد.
گرو دارای ۲۶۱ گونه گیاهی است که از این تعداد بر اساس منابع در دسترس ۳۵ گونه واجد خاصیت دارویی است.
 ارگ فرود و قصه ای از قلب شاهنامه
اما یکی از میراث‌های ماندگار تاریخی در حاشیه این روستا، ارگ فرود است که در باب آن داستان‌های شنیدنی زیادی مطرح می شود.
این ارگ در سمت شمال غربی شهر کلات و در حدود یک کیلومتری شمال روستای گرو بر فراز ارتفاعات مشرف به دشت ترکمنستان قرار دارد. از این ارگ بقایای معماری درهم ریخته ای برجای مانده که در میان آن ها نشانه هایی از آب انبارهای اندود با ساروج و شالوده دیوارهای سنگی قابل تشخیص است. سفال های پراکنده بر سطح این تپه به پیش از اسلام باز می گردد و مشابه سفال های دوران ساسانی است.
این اثر در تاریخ ۸ مرداد 81 با شماره ثبت ۵۹۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
اسناد تاریخی نشان می دهد که ارگ فرود قلعه ای است کاملا نظامی با دو راه باریک. برج و باروهای نگهبانی آن اگرچه امروز تخریب شده است اما آثار باقی مانده آن حکایت از عظمت این قلعه در دوره ای از تاریخ دارد.
براساس شاهنامه فردوسی کیخسرو، سپهدار توس را مامور می‌کند که به جنگ توران برود و انتقام خون سیاوش را بگیرد و به وی اصرار می کند تا از مسیر کلات عبور نکند، چرا که برادرش فرود و مادرش جریره در این قلعه مستقر هستند و مبادا بین آن‌ها خصومتی روی دهد.بر خلاف اصرار کیخسرو ، توس خواسته یا ناخواسته از مسیر کارده، کوه های هزار مسجد و چرم راهی کلات می شود و بین این دو جنگ در می گیرد که فرود کشته و قلعه به آتش کشیده می شود.فرود در همین قلعه به خاک سپرده می شود.


منابع: خبرگزاری ایسنا-
 کتاب سیمای گردشگری کلات نادری- وبلاگ روستای گرو