پاییز که از راه میرسد، دیگر خبری از جمعیت و شلوغی در شهرهای گردشگری نیست و برای بازدید از جاذبه ها و دیدن اماکن هیجان انگیز لازم نیست مدت ها در صف های طولانی بایستید. قیمت ها ارزان می شوند و گرمای سوزان تابستان جای خودش را به هوای معتدل پاییزی می دهد.
خلاصه در یک کلام، پاییز بهترین فصل سفر برای دوستداران رنگ و طبیعت است. پس به بهانه سردی و بارانی بودن هوا لذت تجربه این طبیعت بکر و رنگارنگ را از دست ندهید. در این فصل زیبا همه چیز مهیاست، باد ملایمی که میوزد، برگهایی که رنگینکمانی از رنگ را ساختهاند و با صدای خشخششان زیر پای شما ساز خزان مینوازند و جادههایی فارغ از ازدحام سفرهای تابستانی، انتظار شما را میکشند. اما در این فصل، روستاها هم دیدنیترند چون بافتشان با طبیعت پیوند خورده است. این هفته پیشنهاد «راه بلد» سفر به روستای کبودان از توابع شهرستان بردسکن است.
دیدنیهای یک روستای تاریخی
فاصله روستای کبودان تا شهر بردسکن 15 کیلومتر است. از طرف مشرق با روستاهای آهوبم، سیرو خانقاه، از سمت مغرب با روستاهای هدک و سر برج مرتبط است. از سمت شمال به روستاهای بیژورد و خور و از طرف جنوب به نظام آباد و شهرستان بردسکن پیوند می خورد. اما بافت طبیعی پیرامون این روستا نیز در نوع خود منحصر به فرد است. در فاصله ای نزدیک و در سمت مشرق، رشته کوه هایی در امتداد جنوب به شمال کشیده شده اند که کوه امامزاده و کوه پلنگ خانه از بقیه معروف ترند. اما قسمت جنوبی کبودان نیز به صحرا و دشت های وسیع منتهی می شود.
روستای کبودان روی تپه ای کم ارتفاع قرار گرفته است و در دو طرف شرقی و غربی آن آثار دو رودخانه خشک وجود دارد که در آن ها آب دایمی جاری نیست و بیشتر با سیلابهای فصلی رونق می گیرند.
از قلعه نو تا کوچه پشت قلعه
روستای کبودان از سال 1365 به عنوان مرکز دهستان کوهپایه بردسکن انتخاب شد و روستاهای زیادی تحت پوشش این روستا قرار دارند. جالب است بدانید، محله های اصلی مسکونی روستا به این شرح تفکیک می شوند: در قلعه و قلعه نو در قسمت های مرکزی، کوچه پایین و کوچه رباط در قسمت های جنوبی، کوچه بالا در قسمت شمالی، کوچه آب میدان و کوچه گود در قسمت های شرقی و کوچه پشت قلعه در قسمت غربی روستا.
تنوع گیاهی و جانوری قابل ملاحظه ای را می توان در روستا مشاهده کرد که غالباً با آب و هوای این منطقه سازگاری دارد. پوشش گیاهی که در باغ ها دیده می شود بیشتر از نوع درختان گردو، انار، توت، انگور و... ودر زمین ها زعفران، گندم و جو است. در سال هایی که میزان نزولات جوی فراوان است، اهالی خربزه، هندوانه، زیره، نخود و... نیز به صورت دیمی می کارند. البته در فصل بهار در صورت بارندگی زیاد کنگر، ریواس و دیگر گیاهان کوهی به نسبت زیادتری پیدا می شود. دو رشته قنات آب با نام آب بالا (علیا) و آب میدان (سفلی) منبع آب کشاورزی و آشامیدن روستاست.
دیدنیهای روستا
کاروانسرای به جا مانده از قرون گذشته مهم ترین اثر باستانی است که در قسمت مرکزی روستا واقع شده است. این کاروانسرا که به «رباط» معروف است در حدود سالیان سال پیش در مسیر کاروان های تجاری و بازرگانی بنا شده و مورد استفاده آن ها و مسافران همراهشان بوده و مامن و استراحتگاه آنان به شمار می رفته است. کاروانسرا هم اکنون جزو آثار باستانی به ثبت رسیده کشورمان است. رباط کبودان مربوط به دوره قاجار بوده و با شماره ثبت ۲۰۱۶ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. می گویند؛ بنای قاجاری رباط کبودان توسط فردی به نام« حاج میرزا احمد مجتهد» وقف شده است. در واقع در گذشته بردسکن محلی برای عبور کاروان زائران از نقاط مختلف به مشهد مقدس بوده است و به همین منظور واقفان اقدام به ایجاد بناهایی برای استراحت زوار در طول این مسیر کرده اند. شالوده رباط سنگی و با طرح و نقشه یک ایوانی مشتمل بر حیاط مرکزی، دوازده اتاق، نماز خانه، محل نگهداری چهارپایان (اصطبل) و... است.
منطقه میان سراها (مونسراها)
به نظر میرسد، منطقه میان سرا در شمال غربی کبودان که تقریباً به منطقه مسکونی فعلی چسبیدهاست ، پیشینه ای مربوط به قبل از اسلام دارد. به نقل قول بزرگانِ روستا این منطقه قبلاً گبرنشین بوده و آثاری هم از قبیل ظروف سفالی شکسته در این منطقه قابل مشاهده است.
مسجد جامع کبودان
این بنای تاریخی واقع در روستا، پیشینه چندین صد ساله دارد که مورد توجه روستاییان و دیگران واقع شدهاست. در قدیمی و اصلی این مسجد از ضلع شمالی این بنا بودهاست گویا مسجد و قلعه نو در یک برهه تاریخی ساخته شدهاند.
پخت آش جوشوَره (جوش بَره) وروز علفه
یکی ازکارهای سنتی اهالی کبودان که قبل آغاز سال نو انجام میدهند (بعداز پخت سبنی که منظور همان سمنو است) پخت آش جوشوَره (جوش بَره) است.
پای چنار
یکی از مکانهایی که برای کبودانیها خیلی مهم است پای چنار است. پای چنار در واقع مظهر قنات علیای کبودان است. پای چنار استراحتگاه و تفرجگاه مردم در طول سال و تجمع گاه آنان در عصر روز سیزده نوروز بوده و هست که متأسفانه چندین سال است آن درخت چنار بزرگ و معروفش به خاطر قطع ریشههای آن در نتیجه کانال کشی و بتونریزی قنات خشک شدهاست.
«کبودان» یعنی چه؟
اما درباره اصطلاح کبودان نیز دو نظر وجود دارد. 1- گروهی معتقدند که نام آن در ابتدا «کهبدان» بوده است به علت آن که در گذشته افراد بامنصب و سرشناسی (کهن) در روستا زندگی می کرده اند که بعدها به کبودان تغییر نام داده است. 2- گروهی دیگر می گویند که نام آن در ابتدا «کبودآب» بوده است و علت این نام گذاری را در این می دانند که چون در گذشته های دور آب روستا بسیار زیاد بوده رنگ آن به صورت کبود دیده می شده است. بعدها به علت کم شدن آب کبودآب را به کبودان تغییر نام داده اند.
راستی این روستا یک اقامتگاه بوم گردی دارد که در عین زیبایی فرصت یک اقامت ارزان را هم فراهم می کند.