printlogo


یادداشت
بهبود فضای کسب و کار؛ راهکار برون رفت از چالش های بزرگ اقتصادی
مهدی پازوکی عضو هیئت علمی اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی

تولید، نیروی محرکه هر اقتصادی است که استحکام آن از جوانب مختلف، ضامن سلامت اقتصادی و خودکفایی کشور است که در نهایت به توسعه اقتصادی، ارتقای رفاه و سطح زندگی مردم می انجامد. در مقابل بدون اتکا به تولید داخل، چرخه اقتصاد از حرکت می ایستد، چرا که تکیه به هر منبع دیگری غیر از تولید دایمی نیست. متاسفانه وضعیت تولید ملی درکشور ما چندان مطلوب ارزیابی نمی شود، بر همین مبنا یکی از الزامات اساسی برای حمایت از این بخش، بهبود فضای کسب و کار، اصلاح ساختار نهادی تولید و رفع موانع کسب و کار است.اما در این زمینه و به منظور ایجاد ساختار نهادی مناسب برای تولید باید شرایط لازم نظیر بهبود کیفیت، کارایی قوانین و مقررات، تسهیل ضوابط مربوط به تولید و تجارت و حذف مقررات زاید فراهم آید. به بیان دیگر حذف و اصلاح قوانین دست و پاگیر که ضربه آخر به بدنه تولید است، تسریع تزریق تسهیلات به بخش های تولیدی، کاهش بوروکراسی های اداری و اصلاح نظام مدیریتی ناکارآمد از جمله اقداماتی به شمار می آیند که باید با هدف بهبود محیط کسب و کار انجام پذیرند. از این رو سیاست های مربوط به فضای کسب و کار باید در مسیر روان سازی و چابک سازی تولید باشد چنان که بهبود بخشی به محیط کسب و کار می تواند رویکرد مطلوبی برای موفقیت در اجرای سیاست های حمایت از کالای ایرانی به شمار آید. البته ناگفته نماند رشد نرخ بیکاری در کشور و راهکار برون رفت از این چالش، بدون توجه به مولفه بهبود محیط کسب و کار غیر ممکن خواهد بود. در واقع اگر این محیط بهره مند از شرایط مطلوب باشد، اشتغال به صورت خودبه‌خودی در این بستر شکل می‌گیرد چرا که یک فضای خوب کسب و کار، سرمایه گذاری‌ها را نیز به خود جذب می کند.نکته دیگری که باید به آن توجه داشت موضوع حمایت از تولیدکنندگان است و این موضوع نباید از نگاه برنامه ریزان کلان اقتصادی مورد غفلت قرار گیرد. اگر حمایت از تولید داخلی مدنظر است باید صاحبان سرمایه حمایت شوند و امنیت سرمایه آنان تضمین شود.هم اکنون به دلیل جو روانی حاکم بر اقتصاد ایران که بخشی از آن ناشی از تبلیغات سوء دشمنان است، بستر سرمایه گذاری در ایران مطلوب ارزیابی نمی شود و این خود چالشی برای حوزه تولید ما به شمار می آید که نیازمند تزریق مداوم سرمایه در گردش است.بنابراین باید از طریق تامین امنیت سرمایه از یک سو بر شکوفایی و نشاط تولیدات داخلی اثر گذاشت و از سوی دیگر زمینه هدایت نقدینگی های موجود در جامعه به سمت بخش های تولیدی را فراهم کرد. همچنین باید اصل شفافیت بر اقتصاد حاکم شود و فضا برای استفاده از رانت ها بسته شود. اگر نظام اقتصادی شفاف باشد، نظام مالیاتی و نظام بیمه سامان خواهد گرفت و در نهایت پیشرفت و عدالت اجتماعی در جامعه حاکم خواهد شد. در کنار آن نیز باید رقابت سالم بین بنگاه های اقتصادی و تولیدکنندگان داخلی شکل بگیرد تا بدین طریق موجبات ارتقای کیفیت، از بین بردن انحصار در اقتصاد و شناسایی بازارهای جدید فراهم شود.آن چه که مسلم است اصلاح فضای کسب و کار و بهبود شاخص های آن در عرصه جهانی نه تنها گامی مثبت و اساسی برای تقویت جنبه مشارکت بخش خصوصی در عرصه اقتصاد، ارتقای سطح اشتغال و تولید در کشور محسوب می شود، بلکه به طور قطع نمادی مهم برای استقبال سرمایه گذاران خارجی در ورود به کشور و به دنبال آن بستری برای تسهیل جریان ورود فناوری به کشور به شمار می رود. تقویت تولید داخلی در یک اقتصاد رقابتی منتج به گرفتن بازار، شناسایی ذائقه مصرف کنندگان و در نتیجه شکوفایی اقتصادی خواهد شد. بنابراین اگر بستر برای حمایت از سرمایه گذار داخلی فراهم شود، به صورت خودجوش زمینه برای جذب سرمایه گذار خارجی فراهم خواهد شد.  در واقع حمایت از تولیدات داخلی مستلزم پیش نیازهایی از جمله حمایت دولت از تولیدکنندگان و سرمایه گذاران از طریق رفع موانع و تنگناهای تولید، حمایت تولیدکنندگان از مصرف کنندگان با تولید محصولات مرغوب و کاهش قیمت تمام شده در حد امکان و حمایت مصرف کنندگان از تولیدکنندگان با خرید تولیدات داخلی در مقابل تولیدات مشابه خارجی خواهد بود.بنابراین لازم است دولت تدابیری بیندیشد و با ساده سازی راه اندازی کسب و کار، اعطای مجوزها، ثبت مالکیت و اعطای تسهیلات بتواند بستر لازم را برای سرمایه گذاری و رشد اقتصادی فراهم کند. در این میان حمایت مسئولان کشور، تولیدکنندگان و مردم از کالای ایرانی نقش اساسی در حل مشکلات اقتصادی جامعه دارد. مسئولان با برنامه ریزی صحیح، حمایت های مالی، رفع قوانین و مقررات دست و پاگیر و تسهیل در ارائه اعتبارات بانکی با بهره پایین می توانند سهم به سزایی در حمایت از کالای ایرانی داشته باشند. تولیدکنندگان نیز وظیفه دارند تا کیفیت کالاهای خود را ارتقا دهند و از عرضه کالای بی کیفیت و با قیمت بالا خودداری کنند. در نتیجه سهم دولت در این کار پشتیبانی از تولید داخلی برای بهبود بخشیدن به فضای کسب و کار، سهم تولیدکنندگان تقویت چرخه تولید و بهبود کالای داخلی و سهم مردم مصرف کالای ایرانی است.بنابراین حمایت از تولید داخلی در گرو ایجاد فضای مطلوب برای تولیدکنندگان و سرمایه گذاران داخلی است و بهبود این فضا نیز بدون عزم حکومتی و همکاری سه قوه امکان پذیر  نخواهد بود. حال اگر مسئولان بتوانند با برنامه ریزی صحیح مشکلات و موانع تولید داخلی را مرتفع سازند و در این میدان پیش بروند، بی تردید بر چالش های بزرگ اقتصادی غلبه پیدا خواهند کرد، به طوری که می توان با صراحت اذعان کرد که بهبود فضای کسب و کار بر ایجاد اشتغال و رشد تولید ناخالص داخلی قطعا تاثیرگذار خواهد بود.