تامین نیازمندی های زندگی روزمره و بازار عرضه و تقاضا از دیر باز موجب شکل گیری و گسترش مشاغل مختلف و واحدهای صنفی درتارو پود شهر ها شده و افزایش برخی اصناف آلاینده به انواع آلودگی های زیست محیطی و بهداشتی انجامیده است.مشکلات پدید آمده از استقرار واحدهای صنفی آلاینده بیشتر به واحد های کوچک تولیدی و خدماتی اختصاص دارد. این واحد ها از یک سو در ایجاد اشتغال،تامین کالا و خدمات مورد نیاز شهروندان و کمک به رشد و توسعه اقتصاد کشور موثرند و از سوی دیگر در صورت رعایت نشدن اصول مکان یابی و همچنین استفاده نکردن از روش های کنترل آلودگی و مزاحمت،استقرارآن ها در بافت شهری مشکلات بی شماری را برای شهروندان به همراه داردکه طبعاًبرای رفع یاکاهش این مشکلات لازم است اقدامات و مطالعات خاصی انجام گیرد. یکی از راهکارها دراین باره انتقال مشاغل آلاینده به شهرک هایی درخارج ازشهر است؛ موضوعی که می تواند آلایندگی ومزاحمت ها را از محیط شهری دورکند و هم اکنون دردستورکار شورای شهر تربت جام قرار دارد.
آماده نبودن زیرساخت ها برای ساخت شهرک اصناف آلاینده درتربت جام
نایب رئیس اتاق اصناف شهرستان تربت جام به خبرنگارماگفت: فعلا زیر ساخت ها برای ساخت شهرک اصناف آلاینده درتربت جام آماده نیست و باید به فکرایجاد زیرساخت برای ساخت شهرک مشاغل آلاینده باشیم . وحید رضائیان با اشاره به این که هم اکنون شش هزار واحد صنفی در شهرستان تربت جام وجود دارد افزود: هزار واحد در تربت جام مشغول به فعالیت هستند و حدود 70 در صد از واحدهای صنفی پروانه کسب دارند و حدود دو هزار واحد دیگر فاقد پروانه کسب است. رضائیان تصریح کرد: ایجاد شهرک آلاینده در فاز اول برای مشاغلی همچون مصالح فروشی، تعویض روغنی ودر و پنجره سازی ضروری است و با تسهیلات و اجاره به شرط تملیک می توان به این مشاغل کمک کرد هرچند طی هشت سال گذشته جلساتی برگزارشده اما خروجی عینی نداشته است.
انتقال اصناف آلاینده در دستورکار
رئیس کمیسیون عمران شورای اسلامی شهرتربت جام به پیگیری اصناف مزاحم اشاره کرد و گفت : انتقال اصناف آلاینده و مزاحم دردستورکار این شورا قرار گرفته است و باید بعد از این همه سال به سرانجام برسدو انتقال این اصناف به محل جدید باعث ایجاد یک فضای جدیدکسب وکارخواهد شد وتعداد زیادی از واحد های تجاری شهر برای مشاغل جدید خالی می شود و قطعا تاثیر مثبتی بر تعادل اجاره بهای واحد های تجاری شهر خواهد داشت.
1200 واحدصنفی مزاحم وجوددارد
احمد شرفخانی افزود: مشاغل مزاحم از مهم ترین چالش های حوزه شهری است و حدود هزار و 200واحد صنفی مزاحم وجود دارد و شاکیان بسیاری دارند که مصمم به ایجاد شهرک مشاغل آلاینده هستیم. وی گفت: حضور بخش خصوصی می توانددراین زمینه راهگشا باشد و با برخی افراد برای ایجاد شهرک مشاغل آلاینده رایزنی شده است و اجرای این طرح مستلزم همکاری تمامی نهادهای مربوطه خواهد بود.
اختلاف مالک زمین شهرک با اتاق اصناف
شهردار تربت جام هم با تاکید بر ضرورت ایجاد شهرک مشاغل آلاینده در تربت جام گفت: با توجه به ضوابط قانونی، مشاغل مزاحم باید به منطقه خاصی انتقال یابد و شهرک پیش بینی شده و اختلاف مالک زمین شهرک با اتاق اصناف تربت جام به‌زودی رفع خواهدشد تا منافع دیگر مالکان و مشاغل متقاضی برای حضور در این شهرک فراهم شود و در صورت بی توجهی به معضل مشاغل آلاینده ممکن است درآینده مشکلات جدی برای تربت جام ایجاد کند. سیدعلی حسینی همچنین اظهارکرد : با کمک سرمایه گذار به صورت جدی ساخت این شهرک پیگیری خواهد شد تا همه مشاغل آلاینده درتربت جام در یک منطقه متمرکز شوندوساخت این شهرک می تواند مانع فعالیت مشاغل مزاحم شود، هرچند قانون الزام به اجرای آن دارد و شهرداری مکلف است ازتاسیس کارگاه ها، گاراژهای عمومی، تعمیرگاه ها وکسب هایی که ایجاد مزاحمت می کند جلوگیری کند.رئیس محیط زیست تربت جام می گوید: طبیعی است که کلیه مشاغلی که آلودگی های بهداشتی و زیست محیطی برای شهروندان دارند وحضورشان در شهر مشکلات زیادی در پی دارد و ماهیتاً نمی‌توانند ازآلودگی های خودبکاهند باید از شهر خارج شونداما از طرف دیگر باید توجه داشت که انتقال این واحدها کاری بسیار دشوار و زمان برخواهد بود و نیازمند ایجاد مجتمع ها و شهرک هایی در مکان مناسب و با امکانات مکفی است.جواد دامن پاک همچنین گفت : با توجه به این که این مشاغل هر یک حلقه های زنجیره تامین نیازهای مردم اند و پیامد طبیعی عرضه و تقاضا هستند، بنابراین تجربه نشان داده است راهکارهای مقطعی و برخورد های قهری هرچند مشکل را در نقطه ای و برای مدت کوتاهی رفع می کند اما پس از مدت کوتاهی شاهد بروز مشکل در نقطه دیگری خواهیم بودو در شهر تربت جام تلاش های متعددی در مقاطع مختلف برای سامان دهی این اصناف انجام شده است از جمله این که مطابق با طرح جامع و تفصیلی شهر مکانی با مالکیت بخش خصوصی در ابتدای جاده تایباد به عنوان شهرک اصناف مزاحم با کاربری صنعتی پیش بینی شده است که اگر چه بلوک بندی مصوب نداشته است اما در طول دو دهه گذشته تعدادی از واحدهای کارگاهی در آن جا مستقر شده اند. درنتیجه تاکنون توفیقاتی نیز حاصل شده اما تا حل کامل مشکل مذکورراه درازی در پیش است. وی همچنین به دلایل بروز مشکلات پرداخت وگفت : یکی از مهم ترین دلایل ظهور و بروز مشکل رعایت نکردن ضوابط استقرار این واحدهای صنفی است اگرچه برای استقرار اصناف ضوابط متعددی تعریف و ابلاغ شده که این ضوابط به مجمع امور صنفی و اداره صنعت و معدن نیز ارسال شده است اما درروند حاضر برای دریافت پروانه کسب ضوابط استقرار این اصناف مد نظر قرار نمی گیرد به ویژه انطباق فعالیت درخواستی باکاربری مصوب طرح جامع و تفصیلی شهر معمولا از سوی شهرداری رعایت نمی شود. بنابراین در گذر زمان بر تعداد واحدهای مزاحم و آلاینده در شهر افزوده می شود .
راه حل مشکلات
رئیس محیط زیست تربت جام درباره راه حل مشکلات می گوید: با توجه به تجربیات فراوان سایر شهرها در این زمینه می توان این راهکارها را برای حل مشکل برشمرد؛ قدم اول تعریف سازو کارو ساختار مناسب ، برای سامان دهی اصناف مزاحم و آلاینده در شهر ،مکان یابی و شناسایی عرصه های مناسب و منطبق با ضوابط برای ایجاد شهرک اصناف آلاینده، ایجاد زیرساخت ها برای استقرار اصناف و مهیا کردن زمینه انتقال آن ها به محل بعد از شناسایی دقیق مشاغل آلاینده و نیز دسته بندی آن ها بر مبنای شدت آلایندگی ،‌اولویت های سامان دهی و راهکارهای مختلف از جمله انتقال ،‌سامان دهی در محل و اجرای ضوابط و دستورالعمل های مصوب مربوط به استقرار واحدها در سطح شهر به این معنی که واحد جدیدی از واحدهای آلاینده حسب قوانین موجود و مصوب در داخل بافت مسکونی مستقر نشود.