
شهرستان های باخرز و گناباد با سطح زیر کشت هفت هزار هکتار زعفران و تولید سالانه 15 تا 17 تن زعفران خشک نقش بسیار مهمی در تولید و صادرات این محصول در کشور دارند.کیفیت مرغوب زعفران تولیدی در شهرستان های باخرز و گناباد موجب رونق گرفتن روز افزون کشت این محصول و افزایش تقاضا شده است . به طوری که طی سال های اخیر شاهد کاهش تولید دیگر محصولات و روی آوردن مردم این شهرستان به کشت زعفران بودیم. همزمان با شروع فصل برداشت گل زعفران، به خاطر نبود شرایط لازم، شاهد هجوم خریداران زعفران از دیگر نقاط استان به این شهرستان ها هستیم.موضوعی که متأسفانه به دلیل نبود نظارت کافی از سوی دستگاه های مربوط زمینه فعالیت بیشتر دلالان زعفران را فراهم کرده است.
سود زعفران در جیب دلالان
"حسین شادمان" زعفران کار باخرزی که سال گذشته با تولید 31 کیلوگرم زعفران خشک در یک هکتار، به عنوان زعفران کار نمونه خراسان رضوی انتخاب شد، گفت: از سال ۸۸ به کشت زعفران مشغول شدم و هم اکنون با سطح زیر کشت ۱۰ هکتار زعفران به این کار ادامه می دهم اما با توجه به خشکسالی های اخیر در منطقه و نیاز کم زعفران به آب، این محصول بسیار مقرون به صرفه است و به همین دلیل موجب فراگیر شدن کشت زعفران در منطقه شده است. وی با گلایه از نوسان قیمت ها در بازار زعفران اظهار کرد:متأسفانه به دلیل نبود نظارت کافی از سوی دستگاه های مربوطه بر بازار زعفران، فضای بسیار مناسبی برای فعالیت دلالان در منطقه فراهم شده است . به طوری که این افراد با کاهش شدید قیمت ها، بیشترین سود را به جیب می زنند.متأسفانه درآمد مردم منطقه به فروش زعفران بستگی دارد که آن هم نصیب دلالان می شود. وی نبود کارگاه بسته بندی زعفران در باخرز را از دیگر دلایل سوء استفاده دلالان دانست و افزود:احداث کارگاه بسته بندی زعفران در منطقه می تواند دست دلالان را تا حدودی کوتاه کند.واقعا حیف است که ۱۵ تن زعفران تولیدی در شهرستان باخرز به دلیل نبود کارگاه بسته بندی توسط دلالان به شهرهای دیگر منتقل شود.
راه مقابله با دلالان
اسدی یکی دیگر از کشاورزان باخرزی با گلایه از وضعیت نامطلوب بازار زعفران در باخرز گفت: چندین سال است که به تولید زعفران مشغول هستم . ولی متأسفانه هیچ وقت بازار خرید و فروش مناسبی در شهرستان نداشتیم و همیشه اوضاع به ضرر کشاورزان بوده است.چرا که هیچ کس بر روند قیمت گذاری گل زعفران در بازار نظارت ندارد و دلالان هرطور که دوست داشته باشند، قیمت ها را کاهش یا افزایش می دهند. یکی از کشاورزان گنابادی نیز افزود: مزارع زعفران حداقل برای ماندن تا زمان برداشت محصول به سه نوبت آبیاری نیاز دارد. عبدالوهاب رستمی اظهار کرد:اگر آبیاری این مزارع به موقع انجام نشود، پیاز زعفران چند ساله از بین می رود و هیچ کشاورزی قادر به تامین پیاز با توجه به خشکسالی های پی درپی نیست. حسین ملک خانی یکی دیگر از کشاورزان منطقه کاخک گفت: جوان های این منطقه به دلیل نبود کار و درآمد در این منطقه به شهرهای بزرگ مهاجرت کرده اند و اکثر کشاورزان این منطقه میانسال هستند و آن ها به مزارع زعفران و درآمد این محصول دل بسته اند وچنان چه این روند ادامه داشته باشد و حمایتی صورت نگیرد هیچ امیدی برای تولید زعفران نخواهد بود.
نقش واسطه ها
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان باخرز نیز با اشاره به نوسان قیمت زعفران در بازار گفت: با توجه به کمبود نیروی کارگر برای فراوری زعفران، حجم بالایی از گل تولیدی توسط واسطه ها به خارج از شهرستان منتقل می شود که کشاورزان نیز به دلیل خراب شدن گل زعفران، زودتر آن را در بازار می فروشند که هزینه بالای برداشت محصول و نیاز تولیدکنندگان به فروش، باعث عرضه انبوه گل زعفران و کاهش قیمت آن و درنتیجه سود بردن دلالان می شود. "حسن مسافری" تشکیل صنف زعفران کاران در شهرستان را یکی از راهکارهای موجود برای ساماندهی بازار زعفران دانست و افزود:در صورت تشکیل این صنف و ساماندهی وضعیت بازار زعفران توسط نظام صنفی، کارهای کشاورزی شهرستان می تواند نقش مهمی در بهبود بخشیدن بازار زعفران داشته باشد. وی با اشاره به اختصاص سالن جهاد کشاورزی به بازار زعفران اظهار کرد:به منظور عرضه بهداشتی گل و نظارت بهتر، سالن سرپوشیده جهاد کشاورزی در اختیار اصناف شهرستان قرار گرفته که تقریبا موجب بهتر شدن اوضاع زعفران در بازار شده است.
راه اندازی 2 واحد بسته بندی
مسافری با اشاره به نیاز شهرستان به کارگاه های فراوری زعفران گفت:یکی دیگر از اقداماتی که در سال 95 برای ساماندهی زعفران باخرز انجام شد، راه اندازی دو واحد بسته بندی زعفران در باخرز بود که امیدواریم بتوانیم زعفران تولیدی در شهرستان را با نام خود باخرز به بازار عرضه کنیم و کشاورزان هم بتوانند بدون واسطه، محصول خود را در اختیار شرکت های فراوری زعفران قرار دهند و سود بیشتری نصیبشان شود.
خشکسالی های کمر شکن
مدیر جهاد کشاورزی گناباد گفت:گناباد با سه هزار و 500 هکتار سطح زیرکشت زعفران و اشتغال 12 هزار خانوار بهرهبردار با پشتوانه و تجربه سالهای طولانی زعفرانکاری، با کیفیتترین و مرغوبترین زعفران را تولید می کند و از رتبه و شهرت جهانی برخوردار است. علیرضا حسین زاده افزود:با توجه به نقش مؤثری که زعفران در اقتصاد، فرهنگ و اشتغال گناباد دارد، خشکسالیهای چند سال اخیر جایگاه زعفران را تنزل داده و کمر زعفرانکاران را شکسته است. وی از جمله مشکلات فراروی زعفرانکاران را خشکشدن 80درصد قنات ها و افت 40 درصدی منابع آب زیرزمینی دانست و افزود: باید به سوی استفاده از شیوههای نوین آبیاری و بهرهبرداری حداکثری از امکانات موجود حرکت کنیم. مدیر جهاد کشاورزی گناباد افزود : حدود 200 هکتار مزارع گناباد به آبیاری با تانکر نیاز دارد و برای آبرسانی به هر هکتار آن نیز 20 میلیون ریال اعتبار لازم است در حالی که ردیف اعتباری آب رسانی به مزارع بسته شده است.