«امسال آفت محصول باغات انگور شمال خراسان را نابود کرد و باغداران را به خاک سیاه نشاند اما دریغ از یک پیش بینی و هشدار توسط جهاد کشاورزی. بیمه هم بهانه های مختلف می آورد و پاسخگو نیست. عمر، توان و سرمایه باغداران هم با خرید و استفاده از سموم بی فایده ته انبارهای سم فروش ها هدر رفت و دریغ از یک همدردی مسئولان. راستی دلیل وجود سازمانی چون جهاد کشاورزی چیست؟»
لابه لای شاخه های تاک را باید خوب جست و جو کنی تا خوشه ای انگور بیابی آن هم نه انگور چشم نواز سال گذشته. خوشه های خشک شده انگور که اندکی پس از گل دهی در خردادماه آفت به جان شان افتاد، حاصل امسال باغات شمال استان است و قوچانی ها بیشترین ضربه را از این آفت خورده اند. تاکستان ها در موسم انگور چینی امسال خلوت خلوت است، دیگر پای تاکداران کشش رفتن به مزرعه را ندارد. برای اطلاع از وضعیت این روزهای تاکستان ها و تاکداران به قوچان و روستاهای آن سری زدیم تا از نزدیک موضوع تاکستان های آفت زده را بررسی کنیم.
ادعای عدم اطلاع رسانی و کمبود سم
محمد مصلح، کشاورزی از روستای علی آباد است که همراه خانواده اش در حال چیدن محصول اندک تاکستانش است. وقتی سفره دلش را باز می کند حسرت است و حسرت. وی می گوید: امسال 95 درصد محصول باغات مان را آفت زد، سال گذشته حدود 300 تن محصول برداشت کردیم اما امسال به زحمت به 5 تن می رسد. درباره علت این اتفاق هر کسی چیزی می گوید یکی آن را قارچ می داند و دیگری سفیدک و آن یکی هم آتشک. هرچه که هست به هرحال این آفت به تاکستان های شمال خراسان رضوی رسید و در این بین دریغ از اطلاع رسانی به موقع جهاد کشاورزی، وقتی آفت در خراسان شمالی جولان می داد تاکداران آن منطقه برای خرید سم به قوچان هجوم بردند و این گونه بود که سم نیز تقریبا کمیاب شد و زمانی که آفت به قوچان رسید مردم مانده بودند و سم های بی خاصیت باقی مانده در انبارها و مغازه ها. در هنگام شیوع آفت نیز اطلاع رسانی بسیار اندک بود، جهاد کشاورزی هرس را چاره کار دانسته بود اما بیایید وضعیت باغی را که هرس کرده بودند ببینید! وی می افزاید: در هیاهوی هجوم آفت هر کشاورزی به دنبال کارشناس کشاورزی رفت و هر کارشناسی نیز نوعی سم را معرفی کرد. سم هایی که بی خاصیت بود.
خبری از بیمه نیست، دولت تسهیلات بدهد
حسین کشاورز دیگری از روستای کلاته حاج برات است که به خبرنگار «خراسان رضوی» می گوید: امسال کشاورزان به خاک سیاه نشسته اند، روستاییان و کارگران روستایی همه بیکار و برای کارگری روانه مشهد شده اند. کشاورزان به امید محصول امسال سم و کود و... را نسیه خریده اند اما اکنون محصولی نیست که با فروش آن بدهی های شان را بپردازند.  او می افزاید: وقتی بیمه در برابر آفت ها، باغ ها را بیمه نمی کند خسارات وارده به کشاورزان چگونه باید پرداخت شود؟ کاش حالا که این گونه باغداران متحمل خسارت شدند دولت وامی به آن ها پرداخت کند تا این وام پاسخگوی بدهی ها، هزینه زندگی و آماده سازی تاکستان ها برای سال آینده باشد.
جهاد کشاورزی: اطلاع رسانی کردیم ولی کشاورزان گوش نکردند
به منظور بررسی ریشه آفت تاکستان ها و پیگیری ادعاهای کشاورزان با «سمیعی» مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی گفت و گو می کنیم. وی با بیان این که حدود 4 هزار و 500 هکتار باغ انگور در قوچان وجود دارد به «خراسان رضوی» می گوید: به 40 درصد از تاکستان های شمال خراسان توسط آفت قارچی آسیب رسیده است. این آفت ابتدا در خراسان شمالی و بجنورد، فاروج و شیروان شیوع پیدا کرد و در خراسان رضوی نیز بیشترین آسیب را به باغ های انگور قوچان رساند. وی تصریح می کند: امسال حدود 400 میلی متر در شهرستان قوچان بارندگی داشتیم که این بارندگی و گرمای هوا، موجب رشد قارچ و شیوع آن شد. کلنی این قارچ در طبیعت وجود دارد و در شرایط مناسب تکثیر می شود که بهترین شرایط رطوبت 70 درصد و بالاتر و دمای 18 تا 22 درجه سانتی گراد است. سمیعی درباره گلایه کشاورزان از عدم اطلاع رسانی و هشدار جهادکشاورزی برای جلوگیری از رشد این آفت در تاکستان ها می گوید: به محض اطلاع از شیوع این قارچ اطلاع رسانی به موقع از طرف جهاد کشاورزی انجام و حتی کلاس های مختلف آموزشی نیز برای کشاورزان و بهره برداران برگزار شد. وی یادآور می شود: اطلاع رسانی ها نیز از طریق دهیاری ها ، شوراها ، فرمانداری و بخشداری ها انجام شد و مردم در جریان آفت قرار گرفتند. حتی از ستاد استان و مدیریت حفظ نباتات به قوچان سفر کردیم و در آنجا به کمک مرکز تحقیقات جهاد کشاورزی و بخش بررسی آفات چند مرتبه  موضوع را در مزارع بررسی کردیم و راه های مبارزه شیمیایی، غیر شیمیایی و به خصوص هرس چند باره باغات را پیشنهاد کردیم که باغدارانی که این اقدامات را انجام دادند و به موقع پیشگیری کردند خسارت کمتری دیدند.مدیر حفظ نباتات جهاد کشاورزی استان می گوید: ما همه اقدامات را به موقع انجام دادیم اما برخی کشاورزان موضوع را جدی نگرفتند و حیف شان آمد باغ های خود را هرس کنند.
سمیعی در پاسخ به ادعای برخی کشاورزان درباره کمبود سم و اطلاع رسانی دیرهنگام هم می گوید: برای تهیه سم هیچ مشکلی در استان نبود وحتی یک کشاورز هم گزارشی درباره کمبود سم نداد که اگر کمبودی در این زمینه بود از مناطق مختلف استان یا تهران آن را تهیه می کردیم. وی تاکید می کند: اطلاع رسانی ها هم به موقع انجام شد و باید گفت درست است که منشاء قارچ در طبیعت وجود دارد و به سرعت در شرایط مناسب بر اثر باد و... تکثیر می شود اما این گونه نیست که بگوییم این آفت از خراسان شمالی وارد شمال خراسان رضوی شده است. سمیعی می افزاید: بهترین راه مبارزه با این آفت رعایت بهداشت باغ یعنی مبارزه با علف های هرز، هرس شاخه ها و سوزاندن شاخه های هرس شده است. ما این موارد را به کشاورزان آموزش می دهیم ولی برخی ها اعتقادی به آموزش های ما ندارند.  ما هم که نمی توانیم مردم را مجبور به فراگیری آموزش ها کنیم.وی درباره بیمه باغ های انگور در برابر آفات هم می گوید: بانک کشاورزی و صندوق بیمه اصلا باغ ها را در برابر آفت بیمه نمی کنند و بیمه فقط مختص عوامل قهری مثل سیل، سرمازدگی، باد و... است.