از دژ اسماعیلیه تا قلعه گوشلاغر
این بار که کوله سفرتان را میبندید، از خودتان بپرسید، از این سفر چه میخواهم؟ پاسخش برای آنهایی مهم است که چندصد کیلومتر در جاده میرانند اما همین که به مقصد میرسند، خود را در چهاردیواری هتل یا خانه حبس میکنند و از هر ماجراجویی که به قدری پیادهروی و صبر نیاز داشته باشد، دوری میجویند.
این وسط آنهایی که در پِی یافتن تازهها هستند، خاطرات زیباتر و ماناتری از سفر خود میسازند. آنها زندگی را در یک تصویر تازه و یک اتفاق نو میجویند و همین میشود بزرگ ترین لذت آنها. اما شما خواننده جان هم اگر اهل ماجراجویی هستید، در«راهبلد» این هفته به شما پیشنهاد میکنیم تا این بار فرمان خودرویتان را به سمت شهرستان تربت جام بچرخانید با هدف تماشای پنج قلعه زیبا و تاریخی در این منطقه.
قلعه «گبری» میراثی از اسماعیلیه
این قلعه بر فراز کوهی در یک کیلومتری روستای قلعه گبری، واقع در جنوب غربی «پل خاتون» قرار دارد. شواهد و قراین نشان میدهد که این قلعه متعلق به دوره اسماعیلیه است.
در این قلعه بقایای تاسیساتی وجود دارد که نشان میدهد ساکنانش تمایل نداشتند برای مدت زیادی در آن سکونت کنند.
قلعه «گوش لاغر»؛ خاطرهای هزار ساله
این قلعه در بیرون روستای گوش لاغر، بر سر راه مشهد - صالح آباد و در ۱۱ کیلومتری شمال غرب آن، روی یک تپه سنگی قرار دارد.
از قلعه گوش لاغر یک محوطه با یک برج خراب به بلندی حدود ۵ متر باقی مانده است و سفالهای لعابدار و نقشهای آن حکایت از قدمت این بنا دارد. بعضی میگویند که دیرینگی قلعه به سدههای نخستین اسلام میرسد.
قلعه «زورآباد» دژی در مقابل یاغیان
این بنا واقع در بخش صالح آباد و در قسمت شمال شرقی تربت جام است. ورودی قلعه از سمت جنوب و از میان دو برج استوانه ای آن است. این قلعه سه حیاط دارد. حیاط مرکزی یا ارگ قلعه دارای یک ورودی کوچک در سمت شمالی است . ابنیه این حیاط از ظرافت بیشتری بر خوردار است و حصار بلند اطراف آن و برجهای دیده بانی اش حکایت از این دارد که احتمالاً این حیاط حاکم نشین قلعه بوده است . در این حیاط اتاقهایی با دیواره های گچ اندود نیز وجود داشته که بقایای آن باقی است .
قلعه زور آباد به دلیل نزدیکی به مرز و با توجه به تاخت و تاز یاغیان و اشرار همواره مورد توجه بوده و چندین بار مرمت شده است. ظاهراً آخرین بار در دوران ناصرالدین شاه قاجار، دستور بازسازی و ساماندهی آن صادر شد . از زور آباد در متون تاریخی صدر اسلام به دفعات یاد شده است و گفته میشود که در دوران صفویه از اهمیت فراوانی برخوردار بوده است .
قلعه «استادی»؛ همسایه با هریرود
این قلعه در روستای استاد، در ۸۶ کیلومتری شهر تربت جام و ۲۳ کیلومتری جنت آباد یعنی به فاصله اندکی از غرب هریرود واقع شده است.
امروز از آبادی استاد یا استای اثر برجستهای دیده نمیشود ولی در آن محل بر فراز کوهی از دوران صفویه، قلعهای نظامی و نیمه ویران وجود دارد و در پایین دست قلعه نیز بازمانده آبادیهای دیگری به چشم میخورد، بقایای سفالهایی که در این محدوده پیدا شده، مربوط به دوره سلجوقی و تیموری بوده است.
قلعه کاریز دیوان و شکوهی که در تاریخ گم شد
این قلعه در فاصله 2 کیلومتری جنوب صالح آباد قرار دارد. بقایای برج و باروی خشت و گلی قلعه نشان میدهد که روزگاری این بنا شکوهی خاص داشته است. فضاهای داخلی قلعه اکنون به صورت تپه ماهور در آمده و تاسیسات معماری آن به کلی ویران شده است. سفالهای جمع آوری شده از قلعه و اراضی اطراف نشان میدهد که این محل از صدر اسلام تا قرن دهم هجری همواره مورد سکونت و استفاده بوده است.
چی ببریم؟
با خودتان حتماً روانداز، کفش مناسب، آب و توشه خوراکی همراه داشته باشید. اقامت شبانه در جوار این آثار تاریخی را توصیه نمیکنیم اما ترجیحا چادر سفری همراه ببرید.