فتنه ۸۸ تنها آن چیزی نبود که توی خیابان به وسیله تعدادی آدم دیده شد؛ این یک چیز ریشه داری بود، یک بیماری عمیقی درست کرده بودند، اهدافی داشتند، زمینه ها و مقدمات فراوانی برایش چیده شده بود، کارهای بزرگی شده بود و هدف های بسیار خطرناکی دنبال این کار بود، که با این برخوردهای گوناگون سیاسی و امنیتی و این ها حل نمی شد؛ یک حرکت عظیم مردمی لازم داشت؛ که این حرکت، حرکت ۹ دی بود؛ آمدند بساط فتنه و فتنه گران را در هم پیچیدند. لذا حادثه ۹ دی یک حادثه ماندنی در تاریخ ماست. من آن سال هم گفتم - پارسال بود یا پیرارسال بود - که این حادثه، حادثه کوچکی نیست. این حادثه، شبیه حوادث اول انقلاب است. این حادثه بایستی حفظ شود، بایستی گرامی داشته شود.
(بیانات رهبر انقلاب در دیدار اعضای ستاد بزرگداشت ۹ دی؛ 21 آذر 1390)

حوادث سال 88 با یک ادعا آغاز شد؛ «ادعای تقلب در انتخابات». هنوز انتخابات 22 خرداد 88 پایان نیافته بود که مهندس میرحسین موسوی، در یک نشست خبری، خود را پیروز انتخابات نامید. گزارشی  ازگفته ها و روایتی از برخی ناگفته ها درباره آن چه پس از این ادعا در کشور رخ داد را در گزارش صفحات 3 و 4 این ویژه نامه خواهید خواند اما آن چه آن سال بحران ایجاد کرد ادعای نامزد بازنده  انتخابات درباره جابه جایی آرای مردم بود. ادعایی که کشور را به لبه پرتگاه سقوط و جنگ داخلی برد، برخی مردم و نیروهای انتظامی و امنیتی در آن حوادث مظلومانه جان باختند، فشارهای بین المللی و سیاسی و اقتصادی بر ایران بیشتر شد و حوادث خیابان های تهران به سرعت به تیتر رسانه های جهان رسید. برای چه؟ برای یک ادعای تقلب. ادعایی که البته بعدا رنگ باخت و برخی چهره های موثر حامی میرحسین موسوی تاکید کردند که تقلبی در انتخابات رخ نداده است. آن چه می خوانید گزارشی درباره این ادعاست؛ ادعایی واهی که چندماه امنیت کشور را تحت الشعاع قرار داد.
رئیس دولت اصلاحات: من نمی گویم در انتخابات 88 تقلب شده است
بی  شک یکی از نقاط عطف این اذعان ها، زمانی بود که دی ماه 92 فایل صوتی منسوب به رئیس دولت اصلاحات منتشر شد. آن طور که تسنیم گزارش داد؛ این فایل به جلسه ای مربوط می شد که رئیس جمهور اصلاحات به صراحت بیان کرده بود: «من نمی گویم در انتخابات 88 تقلب شده است» رئیس جمهور اسبق در این جلسه خطاب به جوانان حاضر تأکید می کند: «بنده نمی گویم در انتخابات 88 تقلب شده است.من قبل و بعد از انتخابات به میرحسین موسوی گفتم که در انتخابات رای نخواهد آورد. معتقدم احمدی نژاد در سال 88 رای آورد و پیروز انتخابات بود. در عاشورا علیه امام حسین(ع) شعار دادند، خوب غلط کردند؛ ما نقص مان این بود که روشن تر مطالب خود را نگفتیم.»
حجاریان: تدلیس، نه تقلب!
اما یکی از مهم ترین اظهارنظر ها را دراین باره سعید حجاریان نظریه پرداز برجسته جریان اصلاح طلب در گفت و گویی در مرداد ماه 92 مطرح کرد که در انتخابات 88 نه تخلف رخ داده و نه تقلب. وی که با تسنیم گفت وگو می کرد، در پاسخ به این سوال که درباره ادعاهایی که مبنی بر تقلب شده بود، چه نظری دارید؟ گفت: «بنده چند بار گفته ام بحث ما این نیست که تخلف یا تقلب شده است. به نظر من واقعه ای اتفاق افتاده است که اسم آن«تدلیس سیستماتیک» است. در توضیح تدلیس باید بگویم که مثلاً اگر شما سه سال در شهرداری به مردم پول بدهید، بعد هم چهار سال در دولت به مردم سیب زمینی ویارانه و پول یامفت بدهید و رأی بخرید، تدلیس سیستماتیک است.» وی در این گفت وگو به صراحت تأکید کرد: «آقای احمدی نژاد رأی آورده است و نام وی از صندوق بیرون آمده است.»
عارف: انتخابات 92 پرونده شبهه تقلب را برای همیشه بست
محمدرضا عارف که خود در سال 92 کاندیدای یازدهمین انتخابات ریاست جمهوری بود یک روز پس از انتخابات ریاست جمهوری یازدهم در مراسم تقدیر و تشکر از ستاد های مرکزی و استانی خود به سخنان مقام معظم رهبری مبنی بر حق الناس بودن آرا اشاره و تصریح کرد: «این انتخابات 92 سلامت انتخابات را بیمه کرد و پرونده شبهه تقلب و تخلف را برای همیشه بست.»
اذعان برخی رسانه های غربی به تقلب نشدن در انتخابات 88
به موازات طرح ادعای ناجوانمردانه تقلب از سوی نامزد های معترض به نتیجه انتخابات، رسانه های غربی در ایام قبل و بعد از انتخابات سال 88 حجم زیادی از تولیدات خود را به بررسی ادعا های طرف شکست خورده در انتخابات اختصاص دادند. در این بین اما برخی رسانه ها رویکرد مستقل تری داشتند و به بررسی کارشناسی ادعا ها درباره تقلب در انتخابات ریاست جمهوری پرداختند. نکته جالب این که اکثر این روزنامه ها هر چند به محافظه کارترین گرایش های فکری در آمریکا و اروپا وابسته بودند، در نهایت به بی سندی طرف مدعی و سلامت انتخابات در ایران اذعان می کردند.
فایننشال تایمز: کوچک ترین سند مکتوب یا شاهدی از سوی مدعیان تقلب ارائه نشد
از جمله روزنامه فایننشال تایمز در سرمقاله روز 28 خرداد خود در سال 88 با اشاره به ترکیب آرای نامزد های انتخابات، نوشت: «آن چه انسان را از محکومیت یکپارچه نتیجه انتخابات توسط غربی ها و زدن انگ تقلب به آن دچار حیرت می کند این است که پیش از شمارش آرا یا تا یک هفته پس از آن، حتی کوچک ترین سند مکتوب یا شاهدی از سوی مدعیان تقلب ارائه نشد. همچنین در خلال تبلیغات نامزد های ریاست جمهوری ایران، اتهام معتبر یا حتی تشکیکی در دستکاری آرا مطرح نشده بود.» همین روزنامه پیش از این مطلب در سرمقاله خود، با اشاره به سستی استدلال های مدعیان تقلب نوشته بود: «وقایع اخیر بر این موضوع دلالت می کند که رهبران سیاسی اروپا و حتی برخی از سیاسیون واشنگتن خط رسانه ای صهیونیست ها در جهت درشت نمایی ادعای تقلب در انتخابات را قبول ندارند. کاخ سفید پیشنهاد خود مبنی بر مذا کره با دولت تازه منتخب ایران را به تعلیق درنیاورده است، اما به جای دست گذاشتن بر شمارش آرا به مسئله سرکوب معطوف شده است.27 کشور اتحادیه اروپا نیز با همین خط مشی، از بابت خشونت در ایران ابراز نگرانی کرده و خواستار تحقق آمال مردم ایران از طرق مسالمت آمیز و احترام به آزادی بیان شده اند.»
اشاره فایننشال تایمز به واکنش رژیم صهیونیستی
در بخش پایانی این سرمقاله اما به نکته جالبی اشاره شده است؛ «دخالت ها و سیاست های رژیم صهیونیستی در قبال ایران» در این نوشته تأکید شده است: «عامل غیرقابل پیش بینی در پیامد انتخابات ایران، واکنش اسرائیل است؛ نتانیاهو به هواداران صهیونیست اش در آمریکا علامت داده تا از حُقه تقلب در انتخابات برای اعمال حدا کثر فشار بر دولت اوباما استفاده کنند تا کلیه برنامه های ملاقات یا مذا کره با دولت تازه منتخب احمدی نژاد مُلغی شود.»در همین سرمقاله به تأثیرگذاری آمریکا در انتخابات ایران هم اشاره شده و آمده است: «تناقض در این جاست که تحلیلگران آمریکایی (چپ، راست و میانه رو) یعنی همان کسانی که حُقه تقلب انتخاباتی را دربست پذیرفتند ناخواسته بهانه ها و استدلالات دروغین را برای بندبازی نتانیاهو و هواداران آمریکایی اش در اختیار ایشان می گذارند؛ آنان از جنگ مذهبی سخن می گویند، ولی ما شاهد جنگ طبقاتی در ایران هستیم؛ آنان مدعی تقلب در انتخابات شده اند، ولی ما دست امپریالیسم را در بی ثبات سازی این کشور می بینیم.»
واشنگتن پست: احتمال تقلب در انتخابات ایران وجود ندارد
نماز جمعه 29 خرداد به امامت رهبر انقلاب، تقریباً همه افرادی را که در موضوع سلامت انتخابات شبهه داشتند، اقناع کرد و از این منظر تحول مهمی در حوادث پس از انتخابات بود. درست در همین روز «گلِن کِسلرو» در سرمقاله واشنگتن پست، با بررسی رأی دو نامزد اصلی انتخابات تأکید کرد که احتمال تقلب در انتخابات ایران وجود ندارد. وی در یادداشتی نوشت: «طبق نظر کارشناسان انتخاباتی و مؤسسات نظرسنجی، نشانه های فراوانی از دستکاری در نتایج انتخابات جنجالی ایران و یا تقلب در فرآیند آن وجود دارد، اما اسناد و شواهد معتبری برای اثبات این موضوع موجود نیست، بنابراین آمریکا و دیگر قدرت های غربی به سادگی نمی توانند نتایج انتخابات ایران را غیرقابل قبول اعلام کنند.» همچنین والتر آرمیباین به عنوان استاد علوم سیاسی دانشگاه میشیگان و کارشناس تشخیص تقلب انتخاباتی، در این باره می گوید: «عناصر مشکوکی در این ماجرا دیده می شود، اما مدرک قطعی و معتبری مبنی بر تقلب به دست نیامده است.»این روزنامه در ادامه تعدادی از شکایت های مطرح شده توسط نامزد شکست خورده انتخابات را بررسی و اثبات کرده که این شکایت ها مستند به اسناد دقیق نبوده است. در بخش نتیجه گیری این گزارش، یک بار دیگر به طور مفصل به بررسی ادله طرف مدعی در انتخابات اشاره شده است. در چکیده ای از این بخش آمده است:هیچ یک از شواهد و مدارک معتبری که تاکنون منتشر شده نشانه ای دال بر توطئه احمدی نژاد به نیت دستکاری انتخابات ریاست جمهوری یا وقوع هر گونه تقلب نداشته است. نکته دوم این قسمت از اهمیت ویژه ای برخوردار است؛ زیرا بسیاری از تحلیلگران صرفاً به این دلیل و البته کینه توزانه بر مشروعیت احمدی نژاد صحه گذاشته اند که تفاوت آرای او با رقبایش را بسیار زیاد می بینند و معتقدند با چنین تفاوت آشکاری، وی حتی بدون تقلب نیز در انتخابات پیروز می شده است. گویاتر آن که موسوی و هوادارانش تلاش جدی و پیگیرانه ای از خود برای پیدا کردن چنان شواهد و مدارکی نشان ندادند. موسوی اندکی بعد از انتخابات در روزنامه اش موسوم به کلمه مدعی شد که 10 میلیون نفر بدون ارائه کارت شناسایی قابل قبول، رأی داده بودند، اما در شکایت خود به شورای نگهبان فقط به 31 مورد اشاره کرد.
گفتند صندوق های سراسر کشور با رأی قلابی پر شده اما فقط 4 مورد را نشان دادند
در ادامه این سرمقاله نیز آمده است: «گفتند که صندوق های بسیاری از حوزه های سراسر کشور با رأی هایی قلابی پر شده، اما موسوی فقط چهار مورد را آن هم بدون دلیل و مدرک محکمی معرفی کرده است. گفتند که هزاران و بلکه میلیون ها رأی متعلق به موسوی را دور انداخته و به جای آن ها صندوق ها را با هزاران و بلکه میلیون ها رأی به نفع احمدی نژاد پر کرده اند، اما تا به امروز کسی چنین متخلفانی را شناسایی و معرفی نکرده و محل و نحوه وقوع چنین تخلف بزرگی را نیز نشان نداده است. گفتند که وزارت کشور در تهران، در شمارش آرای مناطق که با نظارت ده ها هزار ناظر موسوی انجام شده و به تأیید آن ها رسیده، تغییراتی داده است، اما با وجود این که داده های مربوط به صندوق ها و حوزه ها از مدت ها قبل برای مقایسه شمارش آرای کلیه 45692 صندوق رأی موجود بوده است، کسی تا به امروز حتی یک صندوق را که چنین تخلفی در آن صورت گرفته باشد، معرفی نکرده است. سکوت ناظران موسوی هم دهان انسان را می بندد. شاید اکثر آن ها عقیده داشته باشند که در سراسر ایران تقلب صورت گرفته است، اما ظاهرا  تک تک آن ها قاطعانه وقوع تقلب را در حوزه خود نفی می کنند.» یکی از تحولات درباره تحلیل های این رسانه ها جایی بود که پس از گذشت چند سال از انتخابات 88، رسانه های معاند فارسی زبان نیز که روزی درباره سلامت انتخابات 88 مردم را تحریک می کردند، در انتخابات سال های 92 و 94 عملاً به سلامت انتخابات در ایران اذعان کردند. از جمله بی بی سی که همیشه کوچک ترین نقاط ضعف را بزرگ نمایی می کرد، از آمادگی همه ایرانیان برای رای دادن گزارش داد و اذعان کرد که مردم به نهاد های اجرایی و ناظر انتخابات اعتماد دارند و امکان کوچکترین تقلبی در مراحل مختلف انتخابات در ایران وجود ندارد.مطلب دیگر، مقاله ای بود که سایت بی بی سی سال گذشته و در ششمین سال فتنه 88 منتشر کرد. در این یادداشت که نکات جالبی در آن جلب توجه می کرد، به صراحت اعتراف شده که «بسیاری از رأی دهندگان رأی خود را به نفع «کاندید برنده»به صندوق انداختند.» در بخشی از این یادداشت که درباره علل شکست بحران سازی های پس از انتخابات بود، با اشاره به پایگاه های رأی رئیس دولت سابق، تأکید شده بود: «بسیاری از رأی دهندگان رأی خود را به نفع کاندید برنده به صندوق انداختند، در نتیجه انگیزه جدی یا دلیل بسنده ای برای اعتراض به وضع ناعادلانه انتخاب او نمی دیدند. خوب یا بد، کاندید برنده در میان اقشار فرودست جامعه و حتی بخشی از مرفهان حامیان فراوان داشت؛ واقعیتی که عموماً از سوی هواداران حرکت اعتراضی نادیده گرفته شد و همچنان می شود  این که ناخشنودی از نتایج انتخابات آن دوره شامل حال عموم مردم یا تمام آحاد ملت یا تک تک شهروندان ایران نبود.»
261 هزار رأی دکتر روحانی در سال 92
با این حال یکی از مهم ترین سند ها برای مظلومیت نظام دربرابر اتهام واهی تقلب در انتخابات 92 خود را نشان داد. خرداد ماه سال 92 اگر دکتر روحانی رئیس جمهور کشورمان، تنها 261 هزار رای کمتر می آورد، انتخابات به مرحله دوم می رفت و این مسئله به وضوح نشان داد که ساز و کار انتخابات در ایران به گونه ای است که از رای مردم با دقت صیانت می شود. این سوال برای ناظران ایجاد شد که در این شرایط نظام چگونه متهم به تقلب 11 میلیونی در سال 88 شد. رئیس جمهور فعلی ایران در انتخابات یازدهمین دوره ریاست جمهوری، 18 میلیون و 613 هزار و 329 رای کسب کرد. این آرا از میان 36 میلیون و 704 هزار و 156 رای ماخوذه انتخابات، بود تا به این ترتیب دکتر روحانی با کسب 71/50 درصد آرای ماخوذه به عنوان هفتمین رئیس جمهور منتخب ملت ایران به پاستور راه یابد و زمام امور اجرایی کشور را برای 4 سال به دست بگیرد.
در حقیقت یکی از مهم ترین دلایلی که برخلاف همه پیش بینی ها و نیز برخی نظرسنجی ها که حکایت از این داشتند انتخابات ریاست جمهوری به دور دوم کشیده می شود، باعث شد تکلیف انتخابات در همان دور اول مشخص و رئیس جمهور منتخب مطابق اصل یکصدوهفدهم قانون اساسی «با اکثریت مطلق آرای شرکت کنندگان» معرفی شود، این بود که آرای روحانی، 71/0 (هفتاد و یک صدم) درصد بیشتر از 50 درصد آرای ماخوذه بود. آرای اندکی که اولا تکلیف انتخابات را معلوم کرد و ثانیا باعث شد تا خیلی ها به سلامت نظام انتخاباتی ایران پی ببرند.این در حالی است که مدعیان تقلب در انتخابات سال 88 از تغییر رای حدود 11 میلیونی خود سخن می گفتند. به خصوص این که تامل در میزان آرای اصولگرایان که حدود 30 درصد آرای ماخوذه است، نشان می دهد اگر بر فرض انتخابات به دور دوم کشیده می شد، ممکن بود با یکی شدن سبد رای این جریان و نیز حمایت جدی چهره های مختلف این جریان از کاندیدای دور دوم، چه بسا آن ها پیروز دور دوم باشند.اتهام 11 میلیونی سال 88 و حفاظت از 261 هزار رای در سال 92 نشان دهنده سلامت و امانت داری در انتخابات است.
رهبر انقلاب: اگر تقلب اتفاق نیفتاده بود، چرا کشور را دچار این ضایعات کردید؟
تعداد دیگری از بزرگان جریان اصلاحات بار ها به عدم تقلب در انتخابات اذعان کرده اند. اگرچه برخی از این مواضع در تریبون رسانه ها بیان می شد، با این حال عده ای هم شجاعت اذعان در جلسات عمومی را نداشتند. شاید همین موضوع بود که رهبر انقلاب در یکی از دیدار های خود با دانشجویان تأکید کردند: «در انتخابات سال 88، آن کسانی که فکر می کردند در انتخابات تقلب شده، چرا برای مواجهه با تقلب، اردوکشی خیابانی کردند؟ چرا این را جواب نمی دهند؟ صد بار ما سوال کردیم؛ نه در مجامع عمومی، نخیر، به شکلی که قابل جواب دادن بوده؛ اما جواب ندارند. خب، چرا عذرخواهی نمی کنند؟ در جلسات خصوصی می گویند ما اعتراف می کنیم که تقلب اتفاق نیفتاده بود. خب، اگر تقلب اتفاق نیفتاده بود، چرا کشور را دچار این ضایعات کردید؟ چرا برای کشور هزینه درست کردید؟ اگر خدای متعال به این ملت کمک نمی کرد، گروه های مردم به جان هم می افتادند، می دانید چه اتفاقی می افتاد؟ می بینید امروز در کشور های منطقه، آنجاهایی که گروه های مردم مقابل هم قرار می گیرند، چه اتفاقی دارد می افتد؟ کشور را لب یک چنین پرتگاهی بردند؛ خداوند نگذاشت، ملت هم بصیرت به خرج دادند. در قضایای سال 88، این مسئله اصلی است؛ این را چرا فراموش می کنید؟» خلاصه آن که، آیا کسانی که با ادعای تقلب در سال 88 کشور را به لبه پرتگاه جنگ داخلی بردند و برای ادعای خود حتی یک مدرک ارائه نکردند، پاسخی برای خون هایی که به ناحق در جریان فتنه 88 به زمین ریخت دارند؟ آیا روزی به این سوال پاسخ خواهند داد که چرا با ادعای واهی تقلب، آرامش و امنیت را از مردم و کشور برای چندماه گرفتند؟

حوادث سال 88 با یک ادعا آغاز شد؛ «ادعای تقلب در انتخابات». هنوز انتخابات 22 خرداد 88 پایان نیافته بود که مهندس میرحسین موسوی، در یک نشست خبری، خود را پیروز انتخابات نامید. گزارشی  ازگفته ها و روایتی از برخی ناگفته ها درباره آن چه پس از این ادعا در کشور رخ داد را در گزارش صفحات 3 و 4 این ویژه نامه خواهید خواند اما آن چه آن سال بحران ایجاد کرد ادعای نامزد بازنده  انتخابات درباره جابه جایی آرای مردم بود. ادعایی که کشور را به لبه پرتگاه سقوط و جنگ داخلی برد، برخی مردم و نیروهای انتظامی و امنیتی در آن حوادث مظلومانه جان باختند، فشارهای بین المللی و سیاسی و اقتصادی بر ایران بیشتر شد و حوادث خیابان های تهران به سرعت به تیتر رسانه های جهان رسید. برای چه؟ برای یک ادعای تقلب. ادعایی که البته بعدا رنگ باخت و برخی چهره های موثر حامی میرحسین موسوی تاکید کردند که تقلبی در انتخابات رخ نداده است. آن چه می خوانید گزارشی درباره این ادعاست؛ ادعایی واهی که چندماه امنیت کشور را تحت الشعاع قرار داد.
رئیس دولت اصلاحات: من نمی گویم در انتخابات 88 تقلب شده است
بی شک یکی از نقاط عطف این اذعان ها، زمانی بود که دی ماه 92 فایل صوتی منسوب به رئیس دولت اصلاحات منتشر شد. آن طور که تسنیم گزارش داد؛ این فایل به جلسه ای مربوط می شد که رئیس جمهور اصلاحات به صراحت بیان کرده بود: «من نمی گویم در انتخابات 88 تقلب شده است» رئیس جمهور اسبق در این جلسه خطاب به جوانان حاضر تأکید می کند: «بنده نمی گویم در انتخابات 88 تقلب شده است.من قبل و بعد از انتخابات به میرحسین موسوی گفتم که در انتخابات رای نخواهد آورد. معتقدم احمدی نژاد در سال 88 رای آورد و پیروز انتخابات بود. در عاشورا علیه امام حسین(ع) شعار دادند، خوب غلط کردند؛ ما نقص مان این بود که روشن تر مطالب خود را نگفتیم.»
حجاریان: تدلیس، نه تقلب!
اما یکی از مهم ترین اظهارنظر ها را دراین باره سعید حجاریان نظریه پرداز برجسته جریان اصلاح طلب در گفت و گویی در مرداد ماه 92 مطرح کرد که در انتخابات 88 نه تخلف رخ داده و نه تقلب. وی که با تسنیم گفت وگو می کرد، در پاسخ به این سوال که درباره ادعاهایی که مبنی بر تقلب شده بود، چه نظری دارید؟ گفت: «بنده چند بار گفته ام بحث ما این نیست که تخلف یا تقلب شده است. به نظر من واقعه ای اتفاق افتاده است که اسم آن«تدلیس سیستماتیک» است. در توضیح تدلیس باید بگویم که مثلاً اگر شما سه سال در شهرداری به مردم پول بدهید، بعد هم چهار سال در دولت به مردم سیب زمینی ویارانه و پول یامفت بدهید و رأی بخرید، تدلیس سیستماتیک است.» وی در این گفت وگو به صراحت تأکید کرد: «آقای احمدی نژاد رأی آورده است و نام وی از صندوق بیرون آمده است.»
عارف: انتخابات 92 پرونده شبهه تقلب را برای همیشه بست
محمدرضا عارف که خود در سال 92 کاندیدای یازدهمین انتخابات ریاست جمهوری بود یک روز پس از انتخابات ریاست جمهوری یازدهم در مراسم تقدیر و تشکر از ستاد های مرکزی و استانی خود به سخنان مقام معظم رهبری مبنی بر حق الناس بودن آرا اشاره و تصریح کرد: «این انتخابات 92 سلامت انتخابات را بیمه کرد و پرونده شبهه تقلب و تخلف را برای همیشه بست.»
اذعان برخی رسانه های غربی به تقلب نشدن در انتخابات 88
به موازات طرح ادعای ناجوانمردانه تقلب از سوی نامزد های معترض به نتیجه انتخابات، رسانه های غربی در ایام قبل و بعد از انتخابات سال 88 حجم زیادی از تولیدات خود را به بررسی ادعا های طرف شکست خورده در انتخابات اختصاص دادند. در این بین اما برخی رسانه ها رویکرد مستقل تری داشتند و به بررسی کارشناسی ادعا ها درباره تقلب در انتخابات ریاست جمهوری پرداختند. نکته جالب این که اکثر این روزنامه ها هر چند به محافظه کارترین گرایش های فکری در آمریکا و اروپا وابسته بودند، در نهایت به بی سندی طرف مدعی و سلامت انتخابات در ایران اذعان می کردند.
فایننشال تایمز: کوچک ترین سند مکتوب یا شاهدی از سوی مدعیان تقلب ارائه نشد
از جمله روزنامه فایننشال تایمز در سرمقاله روز 28 خرداد خود در سال 88 با اشاره به ترکیب آرای نامزد های انتخابات، نوشت: «آن چه انسان را از محکومیت یکپارچه نتیجه انتخابات توسط غربی ها و زدن انگ تقلب به آن دچار حیرت می کند این است که پیش از شمارش آرا یا تا یک هفته پس از آن، حتی کوچک ترین سند مکتوب یا شاهدی از سوی مدعیان تقلب ارائه نشد. همچنین در خلال تبلیغات نامزد های ریاست جمهوری ایران، اتهام معتبر یا حتی تشکیکی در دستکاری آرا مطرح نشده بود.» همین روزنامه پیش از این مطلب در سرمقاله خود، با اشاره به سستی استدلال های مدعیان تقلب نوشته بود: «وقایع اخیر بر این موضوع دلالت می کند که رهبران سیاسی اروپا و حتی برخی از سیاسیون واشنگتن خط رسانه ای صهیونیست ها در جهت درشت نمایی ادعای تقلب در انتخابات را قبول ندارند. کاخ سفید پیشنهاد خود مبنی بر مذا کره با دولت تازه منتخب ایران را به تعلیق درنیاورده است، اما به جای دست گذاشتن بر شمارش آرا به مسئله سرکوب معطوف شده است.27 کشور اتحادیه اروپا نیز با همین خط مشی، از بابت خشونت در ایران ابراز نگرانی کرده و خواستار تحقق آمال مردم ایران از طرق مسالمت آمیز و احترام به آزادی بیان شده اند.»
اشاره فایننشال تایمز به واکنش رژیم صهیونیستی
در بخش پایانی این سرمقاله اما به نکته جالبی اشاره شده است؛ «دخالت ها و سیاست های رژیم صهیونیستی در قبال ایران» در این نوشته تأکید شده است: «عامل غیرقابل پیش بینی در پیامد انتخابات ایران، واکنش اسرائیل است؛ نتانیاهو به هواداران صهیونیست اش در آمریکا علامت داده تا از حُقه تقلب در انتخابات برای اعمال حدا کثر فشار بر دولت اوباما استفاده کنند تا کلیه برنامه های ملاقات یا مذا کره با دولت تازه منتخب احمدی نژاد مُلغی شود.»در همین سرمقاله به تأثیرگذاری آمریکا در انتخابات ایران هم اشاره شده و آمده است: «تناقض در این جاست که تحلیلگران آمریکایی (چپ، راست و میانه رو) یعنی همان کسانی که حُقه تقلب انتخاباتی را دربست پذیرفتند ناخواسته بهانه ها و استدلالات دروغین را برای بندبازی نتانیاهو و هواداران آمریکایی اش در اختیار ایشان می گذارند؛ آنان از جنگ مذهبی سخن می گویند، ولی ما شاهد جنگ طبقاتی در ایران هستیم؛ آنان مدعی تقلب در انتخابات شده اند، ولی ما دست امپریالیسم را در بی ثبات سازی این کشور می بینیم.»
واشنگتن پست: احتمال تقلب در انتخابات ایران وجود ندارد
نماز جمعه 29 خرداد به امامت رهبر انقلاب، تقریباً همه افرادی را که در موضوع سلامت انتخابات شبهه داشتند، اقناع کرد و از این منظر تحول مهمی در حوادث پس از انتخابات بود. درست در همین روز «گلِن کِسلرو» در سرمقاله واشنگتن پست، با بررسی رأی دو نامزد اصلی انتخابات تأکید کرد که احتمال تقلب در انتخابات ایران وجود ندارد. وی در یادداشتی نوشت: «طبق نظر کارشناسان انتخاباتی و مؤسسات نظرسنجی، نشانه های فراوانی از دستکاری در نتایج انتخابات جنجالی ایران و یا تقلب در فرآیند آن وجود دارد، اما اسناد و شواهد معتبری برای اثبات این موضوع موجود نیست، بنابراین آمریکا و دیگر قدرت های غربی به سادگی نمی توانند نتایج انتخابات ایران را غیرقابل قبول اعلام کنند.» همچنین والتر آرمیباین به عنوان استاد علوم سیاسی دانشگاه میشیگان و کارشناس تشخیص تقلب انتخاباتی، در این باره می گوید: «عناصر مشکوکی در این ماجرا دیده می شود، اما مدرک قطعی و معتبری مبنی بر تقلب به دست نیامده است.»این روزنامه در ادامه تعدادی از شکایت های مطرح شده توسط نامزد شکست خورده انتخابات را بررسی و اثبات کرده که این شکایت ها مستند به اسناد دقیق نبوده است. در بخش نتیجه گیری این گزارش، یک بار دیگر به طور مفصل به بررسی ادله طرف مدعی در انتخابات اشاره شده است. در چکیده ای از این بخش آمده است:هیچ یک از شواهد و مدارک معتبری که تاکنون منتشر شده نشانه ای دال بر توطئه احمدی نژاد به نیت دستکاری انتخابات ریاست جمهوری یا وقوع هر گونه تقلب نداشته است. نکته دوم این قسمت از اهمیت ویژه ای برخوردار است؛ زیرا بسیاری از تحلیلگران صرفاً به این دلیل و البته کینه توزانه بر مشروعیت احمدی نژاد صحه گذاشته اند که تفاوت آرای او با رقبایش را بسیار زیاد می بینند و معتقدند با چنین تفاوت آشکاری، وی حتی بدون تقلب نیز در انتخابات پیروز می شده است. گویاتر آن که موسوی و هوادارانش تلاش جدی و پیگیرانه ای از خود برای پیدا کردن چنان شواهد و مدارکی نشان ندادند. موسوی اندکی بعد از انتخابات در روزنامه اش موسوم به کلمه مدعی شد که 10 میلیون نفر بدون ارائه کارت شناسایی قابل قبول، رأی داده بودند، اما در شکایت خود به شورای نگهبان فقط به 31 مورد اشاره کرد.
گفتند صندوق های سراسر کشور با رأی قلابی پر شده اما فقط 4 مورد را نشان دادند
در ادامه این سرمقاله نیز آمده است: «گفتند که صندوق های بسیاری از حوزه های سراسر کشور با رأی هایی قلابی پر شده، اما موسوی فقط چهار مورد را آن هم بدون دلیل و مدرک محکمی معرفی کرده است. گفتند که هزاران و بلکه میلیون ها رأی متعلق به موسوی را دور انداخته و به جای آن ها صندوق ها را با هزاران و بلکه میلیون ها رأی به نفع احمدی نژاد پر کرده اند، اما تا به امروز کسی چنین متخلفانی را شناسایی و معرفی نکرده و محل و نحوه وقوع چنین تخلف بزرگی را نیز نشان نداده است. گفتند که وزارت کشور در تهران، در شمارش آرای مناطق که با نظارت ده ها هزار ناظر موسوی انجام شده و به تأیید آن ها رسیده، تغییراتی داده است، اما با وجود این که داده های مربوط به صندوق ها و حوزه ها از مدت ها قبل برای مقایسه شمارش آرای کلیه 45692 صندوق رأی موجود بوده است، کسی تا به امروز حتی یک صندوق را که چنین تخلفی در آن صورت گرفته باشد، معرفی نکرده است. سکوت ناظران موسوی هم دهان انسان را می بندد. شاید اکثر آن ها عقیده داشته باشند که در سراسر ایران تقلب صورت گرفته است، اما ظاهرا  تک تک آن ها قاطعانه وقوع تقلب را در حوزه خود نفی می کنند.» یکی از تحولات درباره تحلیل های این رسانه ها جایی بود که پس از گذشت چند سال از انتخابات 88، رسانه های معاند فارسی زبان نیز که روزی درباره سلامت انتخابات 88 مردم را تحریک می کردند، در انتخابات سال های 92 و 94 عملاً به سلامت انتخابات در ایران اذعان کردند. از جمله بی بی سی که همیشه کوچک ترین نقاط ضعف را بزرگ نمایی می کرد، از آمادگی همه ایرانیان برای رای دادن گزارش داد و اذعان کرد که مردم به نهاد های اجرایی و ناظر انتخابات اعتماد دارند و امکان کوچکترین تقلبی در مراحل مختلف انتخابات در ایران وجود ندارد.مطلب دیگر، مقاله ای بود که سایت بی بی سی سال گذشته و در ششمین سال فتنه 88 منتشر کرد. در این یادداشت که نکات جالبی در آن جلب توجه می کرد، به صراحت اعتراف شده که «بسیاری از رأی دهندگان رأی خود را به نفع «کاندید برنده»به صندوق انداختند.» در بخشی از این یادداشت که درباره علل شکست بحران سازی های پس از انتخابات بود، با اشاره به پایگاه های رأی رئیس دولت سابق، تأکید شده بود: «بسیاری از رأی دهندگان رأی خود را به نفع کاندید برنده به صندوق انداختند، در نتیجه انگیزه جدی یا دلیل بسنده ای برای اعتراض به وضع ناعادلانه انتخاب او نمی دیدند. خوب یا بد، کاندید برنده در میان اقشار فرودست جامعه و حتی بخشی از مرفهان حامیان فراوان داشت؛ واقعیتی که عموماً از سوی هواداران حرکت اعتراضی نادیده گرفته شد و همچنان می شود  این که ناخشنودی از نتایج انتخابات آن دوره شامل حال عموم مردم یا تمام آحاد ملت یا تک تک شهروندان ایران نبود.»
261 هزار رأی دکتر روحانی در سال 92
با این حال یکی از مهم ترین سند ها برای مظلومیت نظام دربرابر اتهام واهی تقلب در انتخابات 92 خود را نشان داد. خرداد ماه سال 92 اگر دکتر روحانی رئیس جمهور کشورمان، تنها 261 هزار رای کمتر می آورد، انتخابات به مرحله دوم می رفت و این مسئله به وضوح نشان داد که ساز و کار انتخابات در ایران به گونه ای است که از رای مردم با دقت صیانت می شود. این سوال برای ناظران ایجاد شد که در این شرایط نظام چگونه متهم به تقلب 11 میلیونی در سال 88 شد. رئیس جمهور فعلی ایران در انتخابات یازدهمین دوره ریاست جمهوری، 18 میلیون و 613 هزار و 329 رای کسب کرد. این آرا از میان 36 میلیون و 704 هزار و 156 رای ماخوذه انتخابات، بود تا به این ترتیب دکتر روحانی با کسب 71/50 درصد آرای ماخوذه به عنوان هفتمین رئیس جمهور منتخب ملت ایران به پاستور راه یابد و زمام امور اجرایی کشور را برای 4 سال به دست بگیرد.
در حقیقت یکی از مهم ترین دلایلی که برخلاف همه پیش بینی ها و نیز برخی نظرسنجی ها که حکایت از این داشتند انتخابات ریاست جمهوری به دور دوم کشیده می شود، باعث شد تکلیف انتخابات در همان دور اول مشخص و رئیس جمهور منتخب مطابق اصل یکصدوهفدهم قانون اساسی «با اکثریت مطلق آرای شرکت کنندگان» معرفی شود، این بود که آرای روحانی، 71/0 (هفتاد و یک صدم) درصد بیشتر از 50 درصد آرای ماخوذه بود. آرای اندکی که اولا تکلیف انتخابات را معلوم کرد و ثانیا باعث شد تا خیلی ها به سلامت نظام انتخاباتی ایران پی ببرند.این در حالی است که مدعیان تقلب در انتخابات سال 88 از تغییر رای حدود 11 میلیونی خود سخن می گفتند. به خصوص این که تامل در میزان آرای اصولگرایان که حدود 30 درصد آرای ماخوذه است، نشان می دهد اگر بر فرض انتخابات به دور دوم کشیده می شد، ممکن بود با یکی شدن سبد رای این جریان و نیز حمایت جدی چهره های مختلف این جریان از کاندیدای دور دوم، چه بسا آن ها پیروز دور دوم باشند.اتهام 11 میلیونی سال 88 و حفاظت از 261 هزار رای در سال 92 نشان دهنده سلامت و امانت داری در انتخابات است.
رهبر انقلاب: اگر تقلب اتفاق نیفتاده بود، چرا کشور را دچار این ضایعات کردید؟
تعداد دیگری از بزرگان جریان اصلاحات بار ها به عدم تقلب در انتخابات اذعان کرده اند. اگرچه برخی از این مواضع در تریبون رسانه ها بیان می شد، با این حال عده ای هم شجاعت اذعان در جلسات عمومی را نداشتند. شاید همین موضوع بود که رهبر انقلاب در یکی از دیدار های خود با دانشجویان تأکید کردند: «در انتخابات سال 88، آن کسانی که فکر می کردند در انتخابات تقلب شده، چرا برای مواجهه با تقلب، اردوکشی خیابانی کردند؟ چرا این را جواب نمی دهند؟ صد بار ما سوال کردیم؛ نه در مجامع عمومی، نخیر، به شکلی که قابل جواب دادن بوده؛ اما جواب ندارند. خب، چرا عذرخواهی نمی کنند؟ در جلسات خصوصی می گویند ما اعتراف می کنیم که تقلب اتفاق نیفتاده بود. خب، اگر تقلب اتفاق نیفتاده بود، چرا کشور را دچار این ضایعات کردید؟ چرا برای کشور هزینه درست کردید؟ اگر خدای متعال به این ملت کمک نمی کرد، گروه های مردم به جان هم می افتادند، می دانید چه اتفاقی می افتاد؟ می بینید امروز در کشور های منطقه، آنجاهایی که گروه های مردم مقابل هم قرار می گیرند، چه اتفاقی دارد می افتد؟ کشور را لب یک چنین پرتگاهی بردند؛ خداوند نگذاشت، ملت هم بصیرت به خرج دادند. در قضایای سال 88، این مسئله اصلی است؛ این را چرا فراموش می کنید؟» خلاصه آن که، آیا کسانی که با ادعای تقلب در سال 88 کشور را به لبه پرتگاه جنگ داخلی بردند و برای ادعای خود حتی یک مدرک ارائه نکردند، پاسخی برای خون هایی که به ناحق در جریان فتنه 88 به زمین ریخت دارند؟ آیا روزی به این سوال پاسخ خواهند داد که چرا با ادعای واهی تقلب، آرامش و امنیت را از مردم و کشور برای چندماه گرفتند؟